Isotopen zijn atomen van hetzelfde element die een verschillend aantal neutronen in hun kern hebben. Dit betekent dat ze wel hetzelfde aantal protonen (en dus hetzelfde atoomnummer) hebben, maar een verschillend massagetal (het totale aantal protonen en neutronen).
De samenstelling van een isotoop wordt bepaald door het aantal protonen, neutronen en elektronen:
- Protonen: Het aantal protonen is altijd hetzelfde voor alle isotopen van een specifiek element. Dit aantal bepaalt welk element het is.
- Elektronen: In een neutraal atoom is het aantal elektronen gelijk aan het aantal protonen. Dit is dus ook hetzelfde voor isotopen van hetzelfde element.
- Neutronen: Het aantal neutronen verschilt tussen isotopen van hetzelfde element. Dit verschil in neutronen is wat isotopen van elkaar onderscheidt.
Voorbeeld: Samenstelling van Koper-63 en Koper-65
Koper (Cu) heeft bijvoorbeeld twee veelvoorkomende isotopen: Koper-63 en Koper-65. Het atoomnummer van koper is 29, wat betekent dat elk koperatoom 29 protonen heeft.
| Deeltje | Koper-63 | Koper-65 |
|---|
| Protonen | 29 | 29 |
| Elektronen | 29 | 29 |
| Neutronen | 34 | 36 |
| Massagetal | 63 | 65 |
Zoals je ziet, hebben beide isotopen 29 protonen en 29 elektronen. Het verschil zit in het aantal neutronen: Koper-63 heeft 34 neutronen (63 - 29 = 34) en Koper-65 heeft 36 neutronen (65 - 29 = 36).
Voorkomen in de natuur en gemiddelde atoommassa
Isotopen komen in de natuur voor in vaste verhoudingen, uitgedrukt in percentages. Voor koper is de verdeling bijvoorbeeld:
- Koper-63: 69,17%
- Koper-65: 30,83%
Deze percentages zijn belangrijk voor het berekenen van de gemiddelde atoommassa van een element, die je in het periodiek systeem vindt. De gemiddelde atoommassa is een gewogen gemiddelde, wat betekent dat rekening wordt gehouden met hoe vaak elke isotoop voorkomt.
De formule voor het berekenen van de gemiddelde atoommassa is:
Gemiddelde atoommassa=(percentage isotoop 1×massagetal isotoop 1)+(percentage isotoop 2×massagetal isotoop 2)+…
Hierbij gebruik je de percentages als decimalen (bijvoorbeeld 69,17% wordt 0,6917).
Voorbeeld: Berekening van de gemiddelde atoommassa van koper
Met de percentages en massagetallen van Koper-63 en Koper-65 kun je de gemiddelde atoommassa van koper berekenen:
Gemiddelde atoommassa Cu=(0,6917×63)+(0,3083×65)
Gemiddelde atoommassa Cu=43,5771+20,0395
Gemiddelde atoommassa Cu=63,6166
De gemiddelde atoommassa van koper is dus ongeveer 63,62 u (atomaire massa-eenheden).
Waar vind je deze informatie?
Informatie over atomen en hun opbouw, zoals het periodiek systeem, vind je in Binas-tabel 99. De percentages waarin isotopen voorkomen, zoals die van Koper-63 en Koper-65, kun je vinden in Binas-tabel 25A.
NaSk
Scheikunde