Eiwitten, ook wel proteïnen genoemd, zijn essentiële biopolymeren die dienen als bouwstoffen voor het lichaam. Ze zijn opgebouwd uit lange ketens van kleinere eenheden, monomeren genaamd aminozuren. Er zijn 20 verschillende soorten aminozuren die als bouwstenen voor eiwitten fungeren.
Elk aminozuur heeft een algemene structuur die bestaat uit een aminogroep (NH2), een zuurgroep (COOH) en een variabel deel, de R-groep. De specifieke samenstelling van de R-groep bepaalt welk aminozuur het is. Aminozuren worden aan elkaar gekoppeld door een proces genaamd condensatie. Hierbij bindt de zuurgroep van het ene aminozuur aan de aminogroep van het andere aminozuur, waardoor een polypeptideketen ontstaat.
Eiwitten vervullen diverse cruciale functies in het lichaam:
- Bouwstoffen: Ze zijn fundamenteel voor de opbouw en het onderhoud van structuren zoals haar, tanden, huid, nagels en spieren.
- Transport: Eiwitten kunnen stoffen door het lichaam transporteren, zoals hemoglobine dat zuurstof in het bloed vervoert.
- Communicatie: Sommige eiwitten functioneren als hormonen en dragen signalen over tussen cellen of organen.
- Enzymen (biocatalysatoren): Ze versnellen chemische reacties in het lichaam enorm, soms wel miljoenen tot miljarden keren, zonder zelf verbruikt te worden. Enzymen zijn zeer specifiek en katalyseren doorgaans slechts één type reactie of zetten één soort stof om.
- Energievoorziening: Hoewel hun primaire rol niet energieopslag is, kunnen eiwitten in geval van nood worden afgebroken en verbrand voor energie. Het lichaam kan eiwitten echter niet opslaan zoals vetten of koolhydraten.
De synthese van eiwitten begint in de ribosomen van de cel, waar aminozuren aan elkaar worden gekoppeld. De uiteindelijke driedimensionale ruimtelijke structuur van een eiwit, een proces dat 'vouwen' wordt genoemd, vindt plaats in het Golgi-systeem.
Biologie