Rationaal optimisme is een vorm van optimisme die gebaseerd is op het vertrouwen in wat je met je verstand (ratio) kunt bereiken. Het is de overtuiging dat je door logisch nadenken en het gebruik van je intellect tot oplossingen en vooruitgang kunt komen.
In de periode van de Verlichting (en de Wetenschappelijke Revolutie) ontstond er een diep vertrouwen in het menselijk verstand en de mogelijkheid om door middel van rede en kennis de wereld en de samenleving te verbeteren. Dit optimisme, vaak aangeduid als 'rationeel optimisme', kwam voort uit de successen van de wetenschap, waarbij men zag dat de natuur door middel van rede verklaard kon worden.
Verlichte denkers, ook wel 'eeuwige optimisten' genoemd, geloofden in de voortdurende en blijvende vooruitgang van de mensheid. Ze waren ervan overtuigd dat zij door het toepassen van rede en het verspreiden van kennis de samenleving konden 'verlichten' en bevrijden van 'donkere ideeën' zoals bijgeloof, onwetendheid en onredelijke tradities. Het was een fundamenteel geloof in de maakbaarheid van de samenleving en de menselijke capaciteit om een betere wereld te creëren.
Geschiedenis