Wanneer gebruik je carbonzuur en wanneer zuur?

Het verschil tussen 'carbonzuur' en 'zuur' als uitgangsstoffen in reacties ligt in hun algemeenheid en hun dissociatiegedrag.

'Zuur' is een algemene term voor elke stof die een waterstofion (H$^+$) kan afstaan. 'Carbonzuur' is een specifieke klasse van organische zuren die gekenmerkt wordt door de aanwezigheid van een carboxylgroep (-COOH).

Het verschil in hoe je ze noteert als uitgangsstof in een reactievergelijking hangt af van hun sterkte:

• Sterke zuren (zoals zoutzuur of zwavelzuur) noteer je als H$^+$ in de reactievergelijking. Dit komt omdat sterke zuren in water volledig dissociëren en al hun waterstofionen afstaan.
• Zwakke zuren (waaronder alle carbonzuren zoals azijnzuur en citroenzuur) noteer je als het hele deeltje (bijvoorbeeld $CH_3COOH$). Dit komt omdat zwakke zuren in water maar gedeeltelijk dissociëren, wat betekent dat een deel van de moleculen intact blijft en niet uiteenvalt in ionen.

Voorbeeld: Als je azijnzuur ($CH_3COOH$), een carbonzuur en dus een zwak zuur, laat reageren met water, noteer je het als volgt: $CH_3COOH(aq) + H_2O(l) \rightleftharpoons CH_3COO^-(aq) + H_3O^+(aq)$ Hier zie je dat het hele azijnzuurmolecuul als uitgangsstof wordt genoteerd, omdat het een zwak zuur is en een evenwicht vormt.

Als je daarentegen een sterk zuur zoals zoutzuur ($HCl$) in water oplost, noteer je de reactie vaak als: $HCl(aq) \rightarrow H^+(aq) + Cl^-(aq)$ Of in een zuur-base reactie met een base: $H^+(aq) + OH^-(aq) \rightarrow H_2O(l)$ Hier wordt het waterstofion (H$^+$) genoteerd als de actieve zure component, omdat het zoutzuur volledig dissocieert.