Welke soorten radioactieve straling zijn er en wat zijn hun eigenschappen?

Radioactieve straling komt voor in verschillende soorten, elk met unieke eigenschappen. De belangrijkste soorten zijn:

• Alfastraling (α-straling):

  • Wat het is: Alfastraling bestaat uit alfadeeltjes, die elk bestaan uit twee protonen en twee neutronen. Dit is hetzelfde als de kern van een heliumatoom.
  • Eigenschappen: Alfadeeltjes zijn relatief zwaar en hebben een positieve lading. Ze hebben een laag doordringend vermogen; ze kunnen al gestopt worden door een vel papier, de bovenste huidlaag of enkele centimeters lucht. Echter, als ze in het lichaam komen (bijvoorbeeld door inademing of inslikken), kunnen ze veel schade aanrichten aan levende cellen door hun hoge ioniserende vermogen.

• Bètastraling (β-straling):

  • Wat het is: Bètastraling bestaat uit bètadeeltjes. Dit zijn elektronen (β⁻-straling) of positronen (β⁺-straling) die vrijkomen bij het verval van een atoomkern.
  • Eigenschappen: Bètadeeltjes zijn veel lichter dan alfadeeltjes en hebben een negatieve (elektron) of positieve (positron) lading. Ze hebben een groter doordringend vermogen dan alfastraling; ze kunnen enkele millimeters aluminium of enkele meters lucht doordringen. Ze kunnen de huid binnendringen en oppervlakkige brandwonden veroorzaken, maar zijn minder schadelijk dan alfastraling als ze eenmaal in het lichaam zijn.

• Gammastraling (γ-straling):

  • Wat het is: Gammastraling is een vorm van elektromagnetische straling, net als licht of röntgenstraling, maar met een veel hogere energie. Het bestaat uit fotonen en heeft geen massa of lading.
  • Eigenschappen: Gammastraling heeft een zeer hoog doordringend vermogen. Het kan door dikke lagen beton of lood heen dringen en wordt pas effectief gestopt door zeer dichte materialen. Gammastraling is zeer gevaarlijk omdat het diep in het lichaam kan doordringen en daar schade aan cellen en DNA kan veroorzaken.

• Röntgenstraling:

  • Wat het is: Röntgenstraling is ook een vorm van elektromagnetische straling, vergelijkbaar met gammastraling, maar ontstaat op een andere manier (meestal door elektronen die afgeremd worden of door elektronenovergangen in de elektronenwolk van een atoom, in plaats van uit de atoomkern).
  • Eigenschappen: Röntgenstraling heeft een hoog doordringend vermogen, vergelijkbaar met gammastraling, en wordt vaak gebruikt in de medische wereld voor diagnostiek (bijvoorbeeld botbreuken). Het kan ook schade aanrichten aan levende weefsels bij hoge doses.

Elke soort straling heeft dus een andere samenstelling, lading, massa en doordringend vermogen, wat bepaalt hoe gevaarlijk het is en hoe het gestopt kan worden.