Om te berekenen hoeveel gram van een overmaat stof overblijft na een reactie, volg je de volgende stappen:
-
Bepaal de stof in ondermaat en overmaat:
- Reken de gegeven massa's van alle beginstoffen om naar mol met behulp van de molaire massa (M).
- Gebruik de molverhoudingen uit de kloppende reactievergelijking om te bepalen hoeveel mol van de ene stof nodig is om volledig te reageren met de andere stof.
- Vergelijk de benodigde mol met de beschikbare mol. De stof waarvan je meer beschikbaar hebt dan nodig is, is de overmaat. De stof waarvan je minder beschikbaar hebt dan nodig is, is de ondermaat. De stof in ondermaat raakt als eerste op en bepaalt hoeveel er reageert.
-
Bereken hoeveel mol van de overmaat stof reageert:
- Gebruik de hoeveelheid mol van de stof in ondermaat en de molverhouding uit de reactievergelijking om te berekenen hoeveel mol van de overmaat stof daadwerkelijk reageert.
-
Bereken hoeveel mol van de overmaat stof overblijft:
- Trek de hoeveelheid mol die reageert af van de oorspronkelijk beschikbare hoeveelheid mol van de overmaat stof.
- molovermaat over=molovermaat beschikbaar−molovermaat reageert
-
Reken de overgebleven mol om naar gram:
- Vermenigvuldig de overgebleven mol van de overmaat stof met de molaire massa (M) van die stof om de overgebleven massa in gram te vinden.
- massaovermaat over=molovermaat over×Movermaat
Voorbeeld:
Stel, je hebt 10 gram waterstofgas (H2) en 80 gram zuurstofgas (O2) die reageren volgens de vergelijking:
2H2(g)+O2(g)→2H2O(l)
- Molaire massa H2: 2,016 g/mol
- Molaire massa O2: 32,00 g/mol
-
Mol berekenen:
- mol H2=2,016 g/mol10 g≈4,9603 mol
- mol O2=32,00 g/mol80 g=2,5000 mol (Let op: in de conversatie werd 5 mol gebruikt, maar met 80g en 32g/mol is het 2.5 mol. We gebruiken hier de correcte berekening.)
-
Ondermaat/Overmaat bepalen:
- Volgens de reactievergelijking reageert 2 mol H2 met 1 mol O2.
- Voor 4,9603 mol H2 is nodig: 24,9603 mol H2×1 mol O2=2,4802 mol O2.
- Je hebt 2,5000 mol O2 beschikbaar, en je hebt 2,4802 mol O2 nodig. Je hebt dus meer O2 dan nodig.
- Conclusie: O2 is in overmaat, H2 is in ondermaat.
-
Overgebleven mol O2 berekenen:
- mol O2 over=mol O2 beschikbaar−mol O2 reageert
- mol O2 over=2,5000 mol−2,4802 mol=0,0198 mol O2
-
Overgebleven gram O2 berekenen:
- massa O2 over=0,0198 mol×32,00 g/mol=0,6336 gram O2
Er blijft dus ongeveer 0,63 gram zuurstofgas over na de reactie.