Om te bepalen welke deeltjes je noteert in een zuur-base reactievergelijking, kijk je naar de deeltjes die daadwerkelijk reageren door H⁺-ionen af te staan (het zuur) of op te nemen (de base). De manier waarop je deze deeltjes noteert, hangt af van of het zuur of de base sterk of zwak is.
-
Sterke zuren en sterke basen:
- Sterke zuren en basen dissociëren volledig in water. Dit betekent dat ze in water al gesplitst zijn in ionen. Daarom noteer je alleen de ionen die reageren.
- Voor een sterk zuur, zoals zoutzuur (HCl), noteer je H₃O⁺ (of H⁺) omdat dit het deeltje is dat H⁺ afstaat. De Cl⁻-ionen zijn 'tribune-ionen' die niet meedoen aan de reactie.
- Voor een sterke base, zoals kaliloog (KOH) of natronloog (NaOH), noteer je OH⁻, omdat dit het deeltje is dat H⁺ opneemt. De K⁺- of Na⁺-ionen zijn hier de tribune-ionen.
- De notatie richt zich op de deeltjes die in overvloed zijn na volledige dissociatie, dus de ionen die aan de rechterkant van de dissociatiepijl staan.
-
Zwakke zuren en zwakke basen:
- Zwakke zuren en basen dissociëren slechts gedeeltelijk in water en vormen een evenwicht. Dit betekent dat het grootste deel van de stof nog in zijn oorspronkelijke moleculaire vorm aanwezig is.
- Daarom noteer je bij zwakke zuren en basen het hele deeltje in de reactievergelijking, omdat dit deeltje de H⁺-ionen afstaat of opneemt.
- Een voorbeeld is azijnzuur (CH₃COOH). Dit is een zwak zuur, dus je noteert het als CH₃COOH in de reactievergelijking.
- De notatie richt zich op de deeltjes aan de linkerkant van de evenwichtspijl, dus het hele molecuul.
Kortom, de sterkte van het zuur of de base bepaalt hoe je het noteert in de reactievergelijking: sterk = ionen, zwak = hele molecuul.
Scheikunde