Na het einde van de Tweede Wereldoorlog stond de wereld vrijwel direct op scherp door toegenomen wantrouwen. Aan de ene kant had je Stalin die, ondanks zijn alliantie met de geallieerden tijdens de oorlog, zijn leger niet terugtrok uit veroverde gebieden. De geallieerden, waaronder de Verenigde Staten, zagen dit als een dreiging en vreesden dat Stalin's invloed zich te ver zou uitbreiden.
Duitsland en Europa verdeeld
Als gevolg van dit wantrouwen werd Duitsland, inclusief de hoofdstad Berlijn, opgesplitst in twee delen. West-Duitsland werd de Bondsrepubliek Duitsland (BRD), een democratische en kapitalistische staat. Oost-Duitsland werd de Duitse Democratische Republiek (DDR), gericht op een communistische dictatuur.
Het Oostblok
Stalin richtte in Oost-Europa het Oostblok op en verklaarde deze landen tot satellietstaten, die naar buiten toe als onafhankelijk werden gepresenteerd. Echter, de werkelijkheid was anders; Stalin hield strenge controle, waardoor deze staten onder een communistische dictatuur vielen. Als fysieke en symbolische scheiding tussen het Oost- en Westblok ontstond het IJzeren Gordijn, een ondoordringbare grens die reizen tussen Oost- en West-Europa ernstig beperkte. Als reactie op de dreiging uit het Westen, verenigden de communistische landen zich in het Warschaupact, bedoeld als militair tegengewicht tegen de kapitalistische landen.
Het Westen
De Verenigde Staten, uit angst dat Europa en andere delen van de wereld communistisch zouden worden, introduceerden het Marshallplan. Dit plan bood economische steun aan Europese landen voor de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog, met als doel ze kapitalistisch te houden. Stalin verbood echter de Oost-Europese landen om deze hulp te accepteren, omdat hij vreesde dat ze kapitalistisch zouden worden. Daarnaast implementeerden de VS een containmentbeleid om de verspreiding van het communisme tegen te gaan, waarbij ze landen die door het communisme bedreigd werden ondersteunden. Ter verdediging tegen het communisme sloten de westerse landen zich aan bij de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO).
Hongaarse opstand
Na het overlijden van Stalin in 1953 en de opvolging door Chroesjtsjov, die kritiek had op het Stalinisme, probeerde Hongarije onafhankelijk te worden, in de hoop los te komen van het Oostblok. Echter, Grouchoschow greep hard en gewelddadig in om Hongarije binnen de Sovjet-sfeer te houden, ondanks hun verlangen naar onafhankelijkheid, terwijl het Westen niet ingreep.
De Berlijnse Muur
Tijdens het leiderschap van Grouchoschow werd de Berlijnse Muur in 1961 gebouwd. Dit gebeurde omdat veel mensen uit het Oostblok, ontevreden met de economische situatie en onderdrukking, via Berlijn naar het Westen vluchtten. De muur maakte een abrupt einde aan deze vluchtroutes, waardoor mensen effectief opgesloten zaten in Oost-Europa, zonder dat het Westen ingreep.
De wapenwedloop
De afwezigheid van Westers ingrijpen tijdens de Oost-Europese conflicten en de bouw van de Berlijnse Muur kan verklaard worden door de wapenwedloop tussen het Oosten en het Westen, voornamelijk de VS en de Sovjet-Unie. Beide grootmachten breidden hun wapenarsenaal, inclusief kernwapens, uit. Deze wapenwedloop resulteerde niet in oorlog, maar leidde tot wederzijdse afschrikking: de inzet van kernwapens zou tot massavernietiging leiden. Daarom vermeed het Westen interventie in het Oostblok uit vrees voor een catastrofale oorlog op Europees grondgebied.
Praagse Lente
De Praagse Lente, vergelijkbaar met de Hongaarse Opstand, was een poging van Tsjechië en Slowakije om onafhankelijkheid na te streven, gestimuleerd door een enigszins vrijere regering die beperkte kritiek op de Sovjet-Unie toestond. Echter, dit werd niet geaccepteerd, wat leidde tot een harde interventie door het Warschaupact-leger. Net als bij eerdere opstanden, ondernam het Westen geen actie en observeerde slechts de gebeurtenissen.
Gorbatsjov
In 1985 lanceerde de nieuwe leider van de SU, Gorbatsjov, glasnost en Perestrojka in het Oostblok, waarbij glasnost meer openheid en vrijheid wou creëren door het toestaan van discussies en kritiek op de overheid, en perestrojka economische hervormingen betrof, waaronder het toestaan van privébezit. Deze veranderingen leidden uiteindelijk naar het einde van de Sovjet-Unie en de Koude Oorlog.
Einde van de Koude Oorlog
Het officiële einde van de Koude Oorlog werd mede ingeluid door de Amerikaanse president Ronald Reagan, die het Strategic Defense Initiative (SDI), officieel bekend als het "Star Wars"-plan, introduceerde. Dit ambitieuze verdedingsproject richtte zich op de ontwikkeling van systemen om ruimtegebaseerde wapens te neutraliseren. En dan ziet de Sovjet-Unie ook eigenlijk dat ze dat niet meer kunnen bijbenen. Economisch gaat het niet goed. Ze hebben geen geld om die wapenwedlopen bij te houden. En uiteindelijk valt dan ook in 1989 de Berlijnse muur. De Sovjet-Unie grijpt niet in. En dan komt er in 1991 een einde aan de Sovjet-Unie. En dus een einde aan die Koude Oorlog.
