Geld komt in vele vormen en maten, en vandaag gaan we twee belangrijke soorten bespreken: chartaal geld en giraal geld. Het lijkt misschien ingewikkeld, maar maak je geen zorgen! We zullen het simpel houden en de verschillen tussen deze twee geldvormen uitleggen met behulp van voorbeelden.
Wat is chartaal geld?
Chartaal geld is een term die we gebruiken voor fysiek geld zoals munten en bankbiljetten. Dit is het soort geld dat je in je portemonnee zou hebben. Stel je voor dat je een ijsje wilt kopen en je betaalt met een briefje van €5. Dit briefje is een voorbeeld van chartaal geld.
Wat is giraal geld?
Giraal geld, aan de andere kant, is digitaal of 'virtueel' geld. Dit is het geld dat op je bankrekening staat. Je kunt het niet vasthouden, maar je kunt het gebruiken om te betalen met een pinpas, creditcard of via online bankieren. Stel je voor dat je online een nieuw T-shirt koopt en je betaalt met je bankpas of via PayPal. Het geld dat van je rekening wordt afgeschreven, is giraal geld.
Voor- en nadelen van giraal geld
Voordelen:
1.Transacties kunnen gemakkelijker worden uitgevoerd, vooral bij grote bedragen.
2.Lange afstanden kunnen eenvoudig worden overbrugd, omdat er geen noodzaak is om het geld per post te versturen.
3.Het opslaan van geld bij de bank is veiliger. Wanneer je contant geld thuis bewaart, kan dit makkelijker van je gestolen worden.
Nadelen:
1.Transacties zijn afhankelijk van internet en elektriciteit, waardoor er soms storingen of vertragingen kunnen optreden.
2.Betalingen zijn niet anoniem, aangezien bankrekeningnummers worden vermeld.
Voor- en nadelen van chartaal geld
Voordelen:
1.Chartaal geld maakt snelle en directe afwikkeling van transacties mogelijk.
2.Betalingen zijn niet naar jou terug te traceren. Betalingen met chartaal geld zijn dus anoniem.
3.Chartaal geld kan ook worden gebruikt tijdens internet- of elektriciteitsstoringen.
Nadelen:
1.Chartaal geld is minder geschikt voor transacties met grote bedragen of over lange afstanden.
2.Chartaal geld kan gemakkelijker zoekraken dan giraal geld.
3.Uitwisselen van contant geld is niet altijd even hygiënisch
Banken en geld
Giraal
Banken spelen een cruciale rol in het beheren van giraal geld. Ze zorgen ervoor dat het geld veilig is en helpen bij het overmaken van geld tussen verschillende rekeningen.
Banken gebruiken ook giraal geld om te investeren en leningen te verstrekken. Als je geld op een spaarrekening hebt, leent de bank dat geld uit aan andere mensen of bedrijven. In ruil daarvoor krijg je rente over je spaargeld.
Chartaal
Banken hebben een bepaalde hoeveelheid chartaal geld in hun kluis. Dit is het geld dat ze gebruiken om aan klanten uit te betalen wanneer ze geld opnemen van hun rekening bij een geldautomaat of aan de balie.
Maar banken hebben niet al het geld dat ze aan hun klanten verschuldigd zijn in chartale vorm in de kluis liggen. Ze houden slechts een fractie van dat geld als chartaal geld en de rest is giraal of geïnvesteerd in leningen en andere financiële instrumenten.
Maar wat als iedereen zijn geld komt ophalen?
Dit scenario staat bekend als een "bankrun". Als iedereen tegelijkertijd besluit om hun geld op te nemen, heeft de bank niet genoeg chartaal geld om aan iedereen uit te betalen, omdat ze slechts een klein deel in de kluis houden.
Een bankrun kan gebeuren als mensen bang zijn dat de bank failliet zal gaan en ze hun geld zullen verliezen. Dit kan leiden tot paniek, waarbij steeds meer mensen hun geld proberen op te nemen, waardoor de situatie verergert.
Om dit soort situaties te voorkomen, hebben veel landen depositogarantiestelsels. Deze garanderen dat, zelfs als een bank failliet gaat, de klanten tot een bepaald bedrag hun geld terugkrijgen van een overheidsinstelling. Dit helpt het vertrouwen in de banken te behouden
