Het immuunsysteem

Leerdoelen

•Je kunt vertellen hoe je ziek wordt.

•Je kunt de volgende begrippen uitleggen: incubatietijd, symptomen, diagnose en prognose.

•Je kunt beschrijven hoe je beter wordt na een infectie.

•Je kunt uitleggen wat antigenen en antistoffen zijn.

•Je kunt uitleggen wat de functie is van koorts.

•je kan uitleggen hoe vaccinaties werken.

•Je kunt uitleggen wanneer je immuunsysteem uitgeschakeld moet worden.

Micro-organismen en infecties

Micro-organismen zoals bacteriën, virussen en schimmels zijn overal om ons heen. Hoewel de meeste onschadelijk zijn, kunnen sommige ons ziek maken. Deze noemen we ziekteverwekkers. Bacteriën geven giftige stoffen af en kunnen ontstekingen veroorzaken, terwijl virussen je cellen binnendringen en zich daar vermenigvuldigen. Dit proces kan leiden tot het barsten van cellen, waardoor je je ziek voelt.

Infecties ontstaan wanneer ziekteverwekkers je lichaam binnendringen via bijvoorbeeld de mond, neus of huid. Besmetting kan plaatsvinden door niezen, hoesten, lichamelijk contact, besmet voedsel of voorwerpen.

Incubatietijd, symptomen en diagnose

De incubatietijd is de periode tussen de besmetting en het moment dat je symptomen begint te vertonen. Tijdens deze tijd kun je anderen besmetten zonder zelf ziek te zijn. Symptomen zijn de signalen die je lichaam geeft als je ziek bent, zoals koorts, misselijkheid en pijn. Aan de hand van symptomen kan een arts een diagnose stellen en soms is aanvullend onderzoek nodig, zoals een bloedtest of MRI-scan.

Het afweersysteem: Antigenen en antistoffen

Je lichaam bestrijdt ziekteverwekkers met behulp van witte bloedcellen. Er zijn twee soorten:

•Fagocyten, die ziekteverwekkers opslokken en verteren.

•Lymfocyten, die antistoffen produceren.

Antigenen zijn eiwitten op het oppervlak van cellen die het immuunsysteem helpen onderscheid te maken tussen lichaamseigen en lichaamsvreemde cellen. Wanneer lymfocyten lichaamsvreemde antigenen herkennen, maken ze antistoffen die de ziekteverwekkers onschadelijk maken.

Koorts en immuniteit

Koorts is een verhoging van de lichaamstemperatuur, gereguleerd door de hypothalamus in de hersenen. Verhoging is een mildere variant van koorts en betekent 37,5-38 graden Celsius, want er is pas sprake van koorts vanaf 38 graden Celsius. Het versnelt de bloedstroom en de productie van antistoffen. Echter, bij temperaturen boven de 42 graden Celsius kunnen eiwitten in je lichaam beschadigd raken, wat gevaarlijk kan zijn.

Je kunt immuun worden voor een ziekte op drie manieren:

•Actieve immunisatie door natuurlijke infectie, waarbij geheugencellen worden gevormd.

•Vaccinatie met een dode of verzwakte ziekteverwekker, wat ook actieve immunisatie is, maar op een kunstmatige manier.

•Passieve immunisatie door injectie van antistoffen, wat snel werkt, maar geen geheugencellen vormt.

Het uitschakelen van het immuunsysteem

Soms is het nodig om het immuunsysteem tijdelijk uit te schakelen, bijvoorbeeld bij een orgaantransplantatie. Omdat de antigenen op het gedoneerde orgaan lichaamsvreemd zijn, moet de ontvanger medicijnen nemen die de afweer onderdrukken om afstoting te voorkomen.