Het verworven immuunsysteem, ook wel specifieke afweer genoemd, is een deel van je immuunsysteem dat zich gedurende je leven ontwikkelt. Dit systeem is heel gericht op één specifieke ziekteverwekker. Het mooie hiervan is dat als je dezelfde ziekteverwekker nog een keer tegenkomt, je lichaam deze veel sneller en effectiever kan bestrijden.
Immuniteit kan op verschillende manieren worden verkregen, namelijk door een combinatie van natuurlijke of kunstmatige immuniteit met actieve of passieve immunisatie. Je kunt op de volgende manieren immuun worden voor een ziekte:
- Actieve immunisatie door natuurlijke infectie (Natuurlijk actief): Je raakt besmet met een ziekteverwekker. Nadat je lichaam de ziekte heeft bestreden, blijven er speciale witte bloedcellen achter, de zogenaamde geheugencellen. Deze cellen 'onthouden' de ziekteverwekker, waardoor ze bij een volgende besmetting heel snel antistoffen kunnen aanmaken en je niet meer ziek wordt. Een voorbeeld hiervan is wanneer je de mazelen krijgt en daarna levenslang immuun bent.
- Actieve immunisatie door vaccinatie (Kunstmatig actief): Hierbij krijg je een injectie met een dode of verzwakte ziekteverwekker (of delen daarvan, de antigenen). Je lichaam reageert hierop door zelf antistoffen en geheugencellen te maken, zonder dat je echt ziek wordt. Zo ben je voorbereid op een echte besmetting. Denk hierbij aan een vaccinatie tegen de bof, mazelen en rodehond (BMR).
- Passieve immunisatie (Natuurlijk passief of Kunstmatig passief): Je krijgt direct antistoffen toegediend. Dit werkt snel, maar je lichaam maakt zelf geen geheugencellen aan. Dit betekent dat deze vorm van immuniteit tijdelijk is.
- Natuurlijk passief: Hierbij krijg je antistoffen van nature toegediend, zonder dat je lichaam ze zelf aanmaakt. Een bekend voorbeeld is een baby die antistoffen van de moeder krijgt via de placenta of moedermelk, wat tijdelijke bescherming biedt.
- Kunstmatig passief: Dit wordt toegepast in noodgevallen, bijvoorbeeld als je direct beschermd moet worden tegen een ziekte. Je krijgt dan kant-en-klare antistoffen (een antiserum) toegediend. Je lichaam maakt zelf geen antistoffen aan en er worden geen geheugencellen geactiveerd, dus de bescherming is tijdelijk. Een voorbeeld is het toedienen van een tetanusantiserum na een diepe wond.
Het verworven immuunsysteem is dus een slim systeem dat leert van eerdere confrontaties met ziekteverwekkers en op verschillende manieren immuniteit kan opbouwen.
Biologie