Wat is additie- en condensatiepolymerisatie?

Additiepolymerisatie en condensatiepolymerisatie zijn twee fundamentele processen in de scheikunde om polymeren te vormen. Polymeren zijn lange ketens van herhalende eenheden, genaamd monomeren.

Additiepolymerisatie Bij additiepolymerisatie worden monomeren aan elkaar gekoppeld zonder dat er atomen verloren gaan. Dit betekent dat alle atomen van de monomeren deel gaan uitmaken van het uiteindelijke polymeer. Dit type polymerisatie vindt plaats wanneer monomeren onverzadigde bindingen hebben, zoals dubbele bindingen tussen koolstofatomen (bijvoorbeeld in alkenen). De dubbele bindingen breken open, waardoor de monomeren aan elkaar kunnen 'plakken' en een lange keten vormen. De hoofdketen van een additiepolymeer bestaat daardoor uitsluitend uit koolstofatomen. Een bekend voorbeeld is de vorming van polyetheen uit etheenmonomeren.

Condensatiepolymerisatie Condensatiepolymerisatie is een proces waarbij monomeren aan elkaar worden gekoppeld onder afsplitsing van een klein molecuul, meestal water (H₂O), maar soms ook ammoniak (NH₃) of waterstofchloride (HCl). Om condensatiepolymerisatie te laten plaatsvinden, moeten de monomeren minstens twee reactieve functionele groepen bevatten. Voorbeelden van zulke groepen zijn:

• Alkanolgroepen (-OH, zoals in alcoholen)
• Zuurgroepen (-COOH, zoals in carbonzuren)
• Aminegroepen (-NH₂, zoals in amines) Deze groepen reageren met elkaar, waarbij een nieuwe chemische binding wordt gevormd tussen de monomeren en tegelijkertijd een klein molecuul wordt afgesplitst. De polymeerketen die ontstaat, bevat vaak andere atomen dan alleen koolstof in de hoofdketen, zoals zuurstof of stikstof, afhankelijk van de functionele groepen van de monomeren. Voorbeelden van condensatiepolymeren zijn polyesters (gevormd uit diolen en dicarbonzuren) en polyamiden (gevormd uit diaminen en dicarbonzuren).