Hoe stel je een neerslagreactie vergelijking op en wat zijn tribune-ionen?

Om een neerslagreactie vergelijking op te stellen, volg je de volgende stappen. Een neerslagreactie is een chemische reactie waarbij twee oplossingen van zouten worden gemengd en een van de gevormde producten een vaste stof is die slecht oplosbaar is in water. Deze vaste stof noemen we een neerslag.

Stap 1: Bepaal welke ionen aanwezig zijn in de oplossingen. Wanneer je twee zouten in water oplost, vallen ze uiteen in hun ionen.

• Voorbeeld: Stel je mengt een oplossing van calciumchloride ($\mathrm{CaCl_2}$) en een oplossing van natriumcarbonaat ($\mathrm{Na_2CO_3}$).
  • Calciumchloride splitst in calciumionen ($\mathrm{Ca}^{2+}$) en chloride-ionen ($\mathrm{Cl}^{-}$).
  • Natriumcarbonaat splitst in natriumionen ($\mathrm{Na}^{+}$) en carbonaat-ionen ($\mathrm{CO_3^{2-}}$). De vier soorten ionen die in de gemengde oplossing aanwezig zijn, zijn dus: $\mathrm{Ca}^{2+}$, $\mathrm{Cl}^{-}$, $\mathrm{Na}^{+}$ en $\mathrm{CO_3^{2-}}$.

Stap 2: Identificeer de neerslagvormende ionen. Kijk welke van deze ionen een slecht oplosbaar zout kunnen vormen. Dit kun je controleren met een oplosbaarheidstabel (bijvoorbeeld in de Binas).

• Voorbeeld:
  • Calciumionen ($\mathrm{Ca}^{2+}$) en carbonaat-ionen ($\mathrm{CO_3^{2-}}$) vormen samen calciumcarbonaat ($\mathrm{CaCO_3}$). Calciumcarbonaat is slecht oplosbaar in water en zal dus een neerslag vormen.
  • Natriumionen ($\mathrm{Na}^{+}$) en chloride-ionen ($\mathrm{Cl}^{-}$) vormen natriumchloride ($\mathrm{NaCl}$). Natriumchloride is goed oplosbaar in water en blijft dus in oplossing.

Stap 3: Stel de neerslagvergelijking op met toestandsaanduidingen. De neerslagvergelijking toont alleen de ionen die daadwerkelijk reageren en de vaste stof vormen. De ionen die in oplossing blijven en niet deelnemen aan de vorming van de neerslag, noemen we tribune-ionen. Deze tribune-ionen worden niet in de neerslagvergelijking opgenomen.

• Voorbeeld: De ionen die reageren zijn $\mathrm{Ca}^{2+}$ en $\mathrm{CO_3^{2-}}$. Ze vormen samen $\mathrm{CaCO_3}$. De natriumionen ($\mathrm{Na}^{+}$) en chloride-ionen ($\mathrm{Cl}^{-}$) zijn de tribune-ionen. De vergelijking voor de neerslagreactie van calciumchloride en natriumcarbonaat wordt dan:

  $\mathrm{Ca}^{2+}(aq) + \mathrm{CO_3^{2-}}(aq) \rightarrow \mathrm{CaCO_3}(s)$

  Hierbij staat '(aq)' voor 'aqueous' (opgelost in water) en '(s)' voor 'solid' (vaste stof). Let op dat de ladingen aan beide kanten van de pijl kloppen en dat de verhoudingsformule van het zout neutraal is. In dit voorbeeld zijn $\mathrm{Ca}^{2+}$ en $\mathrm{CO_3^{2-}}$ in een 1:1 verhouding nodig voor een neutrale lading.

Tribune-ionen zijn dus ionen die wel aanwezig zijn in de oplossing, maar niet direct deelnemen aan de vorming van de neerslag. Ze blijven opgelost in het water en worden daarom niet in de verkorte neerslagvergelijking genoteerd.