Hoe was de landbouw georganiseerd en hoe zag het dagelijks leven eruit in de vroege middeleeuwen?

In de vroege middeleeuwen, na het uiteenvallen van het West-Romeinse Rijk, was de samenleving voornamelijk agrarisch en draaide alles om het hofstelsel. Dit systeem was de basis voor zowel de organisatie van de landbouw als het dagelijkse leven.

Organisatie van de landbouw: De landbouw was georganiseerd rondom een domein, een groot gebied dat eigendom was van een rijke boer, de domeinheer. Een domein was specifiek opgebouwd uit drie belangrijke delen:

1. Vroonland: Dit was de grond die direct eigendom was van de domeinheer. Hierop stonden vaak zijn huis en andere belangrijke gebouwen.
2. Hoeveland: Dit waren de stukken grond die bewerkt werden door de boeren, ook wel horigen genoemd. Zij moesten een deel van hun oogst afstaan aan de heer.
3. Woeste gronden: Dit waren de onbewerkte gebieden, zoals bossen, rivieren en moerassen, die ook bij het domein hoorden en gebruikt konden worden voor bijvoorbeeld jacht of houtkap.

Het hele systeem, met de heer, de horigen en de diensten die zij verrichtten, vormde het hofstelsel.

Dagelijks leven op een domein: Het dagelijkse leven op zo'n domein draaide vooral om zelfvoorzienendheid, ook wel autarkie genoemd. Dit betekende dat de mensen op het domein vrijwel alles zelf maakten wat ze nodig hadden, van voedsel tot kleding. Er was nauwelijks handel en geen geld. Als er al iets uitgewisseld werd, gebeurde dat via ruilhandel.

De boeren, de horigen, hadden een centrale rol. Zij bewerkten hun eigen stuk land (het hoeveland), maar moesten ook een deel van hun oogst afstaan aan de domeinheer als pacht. Daarnaast verrichtten ze herendiensten, wat betekende dat ze klusjes deden voor de heer, zoals werken op zijn land, graan malen, bier brouwen, hout hakken, vissen of jagen. In ruil hiervoor kregen ze bescherming van de heer. Een belangrijk aspect van hun leven was ook dat horigen niet zomaar het domein mochten verlaten zonder toestemming van de heer. Hun leven was zwaar en gericht op overleven en het vervullen van hun plichten aan de heer.