Hoe was de landbouw georganiseerd in de vroege middeleeuwen?

In de vroege middeleeuwen verdween de landbouwstedelijke samenleving en ontstond er weer een landbouwsamenleving. Omdat het platteland onveilig was door strijdende edelen, Vikingen en overvallers, zochten veel boeren bescherming bij een vorst, edelman of klooster.

De landbouw was georganiseerd rondom een domein, een grondgebied van zo'n heer.

• Horigen: Boeren die bescherming zochten, verloren een deel van hun vrijheid en werden horigen. Dit waren halfvrije boeren die bij het gebied van een heer hoorden en dit niet mochten verlaten zonder toestemming van de heer.
• Hofstelsel: Dit economische systeem draaide om boeren op domeinen. Op een domein kregen horigen een woning en een akker.
• Het hof: In het midden van het domein woonde de heer met zijn familie. Hier stonden vaak ook een kerk, molen, werkplaatsen en voorraadschuren.
• Zelfvoorzienend: De domeinen waren grotendeels zelfvoorzienend; bijna alles wat de boeren nodig hadden, zoals voedsel, brood en kleding, werd zelf gemaakt.
• Plichten van horigen: Horigen moesten een deel van de oogst van hun akker afstaan aan de heer (pacht) en onbetaald werk verrichten voor de heer (herendiensten).

Dit systeem wordt het hofstelsel genoemd.