Hoe werkt oplosbaarheid van stoffen?

Oplosbaarheid van stoffen beschrijft hoe goed een stof (de opgeloste stof) kan mengen met een andere stof (het oplosmiddel) om een oplossing te vormen. Dit proces werkt door de interactie tussen de deeltjes van de opgeloste stof en de deeltjes van het oplosmiddel.

De belangrijkste regel is 'soort zoekt soort' (of 'gelijk lost gelijk op'). Dit betekent:

• Polaire stoffen lossen goed op in polaire oplosmiddelen. Water is een heel bekend polair oplosmiddel. Denk aan suiker of zout dat oplost in water.
• Apolair (of niet-polair) stoffen lossen goed op in apolaire oplosmiddelen. Olie of benzine zijn voorbeelden van apolaire stoffen en lossen goed op in apolaire oplosmiddelen zoals wasbenzine.

Stoffen lossen op wanneer de aantrekkingskrachten tussen de deeltjes van de opgeloste stof en de deeltjes van het oplosmiddel sterker zijn dan de aantrekkingskrachten tussen de deeltjes van de opgeloste stof onderling, en tussen de deeltjes van het oplosmiddel onderling. De deeltjes van de opgeloste stof worden dan omringd door de deeltjes van het oplosmiddel en verspreiden zich gelijkmatig.

Factoren die oplosbaarheid beïnvloeden:

• Temperatuur: Voor de meeste vaste stoffen geldt dat ze beter oplossen bij een hogere temperatuur. Denk aan suiker in warme thee. Voor gassen is het juist andersom: gassen lossen minder goed op bij een hogere temperatuur.
• Druk: Voor gassen geldt dat ze beter oplossen bij een hogere druk. Dit zie je bijvoorbeeld bij koolzuur in frisdrank; als je de fles opent, vermindert de druk en ontsnapt het gas.