Om de gemiddelde reactiesnelheid uit een grafiek te berekenen, en om het type diagram te herkennen, volg je de volgende stappen:
1. Het verschil tussen een x,t-diagram en een v,t-diagram herkennen
Je kunt het type diagram herkennen door naar de labels van de assen te kijken:
- Bij een x,t-diagram staat de plaats (x) op de verticale as en de tijd (t) op de horizontale as.
- Bij een v,t-diagram staat de snelheid (v) op de verticale as en de tijd (t) op de horizontale as.
In jouw specifieke geval, waarbij de y-as het volume in cm³ is en de x-as de tijd in 100 seconden, heb je te maken met een grafiek die de reactiesnelheid weergeeft, en niet met een x,t- of v,t-diagram.
2. De gemiddelde reactiesnelheid berekenen uit een volume-tijd grafiek
Als je een grafiek hebt waarbij de y-as het volume (bijvoorbeeld in cm³) en de x-as de tijd (bijvoorbeeld in 100 seconden) weergeeft, en je moet de gemiddelde reactiesnelheid tussen twee punten berekenen, dan doe je dit als volgt:
De "afnemende stijging" in je grafiek betekent dat de reactiesnelheid afneemt naarmate de tijd vordert. Om de gemiddelde reactiesnelheid over een specifiek tijdsinterval te berekenen, deel je het verschil in volume (ΔV) door het verschil in tijd (Δt) tussen die twee punten.
De formule hiervoor is:
Gemiddelde reactiesnelheid=ΔtΔV
Hierbij geldt:
- ΔV is het verschil in volume tussen de twee punten (V2−V1).
- Δt is het verschil in tijd tussen de twee punten (t2−t1).
Voorbeeld:
Stel je hebt de volgende twee punten uit je grafiek:
- Punt 1: t1=200 seconden (wat overeenkomt met 2×100 seconden op de x-as) en V1=10 cm3.
- Punt 2: t2=400 seconden (wat overeenkomt met 4×100 seconden op de x-as) en V2=18 cm3.
-
Bereken ΔV:
ΔV=V2−V1=18 cm3−10 cm3=8 cm3.
-
Bereken Δt:
Δt=t2−t1=400 seconden−200 seconden=200 seconden.
-
Bereken de gemiddelde reactiesnelheid:
Gemiddelde reactiesnelheid=200 seconden8 cm3=0,04 cm3/seconde.
De gemiddelde reactiesnelheid tussen deze twee punten is dus 0,04 cm3/seconde. Dit betekent dat het volume van het gas gemiddeld met 0,04 cm3 per seconde toenam in dat tijdsinterval. De "afnemende stijging" zou betekenen dat als je een later interval zou kiezen, de berekende gemiddelde reactiesnelheid lager zou zijn.