Leerdoelen
•Je kunt uitleggen wat alkenen zijn.
•Je kunt de naamgeving van alkenen reproduceren.
Vertakte en onvertakte koolwaterstoffen
Een koolwaterstof is vertakt als een koolstofatoom drie of vier andere koolstofatomen om zich heen heeft. Dit betekent dat het centrale koolstofatoom verbindingen heeft met meerdere andere koolstofatomen, zoals in het voorbeeld van een vertakte structuur. Een koolwaterstof is onvertakt als het centrale koolstofatoom maximaal twee andere koolstofatomen naast zich heeft.
De homologe reeks van alkanen
•Alkanen zijn verzadigde koolwaterstoffen met de algemene formule CnH2n+2. Ze hebben enkelvoudige bindingen tussen de koolstofatomen. De eerste tien alkanen kunnen worden onthouden met het ezelsbruggetje: "Mama En Papa Blouwen Perfect De Hasj Hou Op Niet Doen". Dit staat voor methaan, ethaan, propaan, butaan, pentaan, hexaan, heptaan, octaan, nonaan en decaan.
•Methaan (CH4)
•Ethaan (C2H6)
•Propaan (C3H8)
•Butaan (C4H10)
•Pentaan (C5H12)
•Hexaan (C6H14)
•Heptaan (C7H16)
•Octaan (C8H18)
•Nonaan (C9H20)
•Decaan (C10H22)
aantal koolstofatomen | naam | formule |
|---|---|---|
1 | methaan | CH4 |
2 | ethaan | C2H6 |
3 | propaan | C3H8 |
4 | butaan | C4H10 |
n | alkaan | CnH2n+2 |
Wat zijn alkenen?
Alkenen zijn onverzadigde koolwaterstoffen die ten minste één dubbele binding tussen koolstofatomen bevatten. De algemene formule voor alkenen is CnH2n. De dubbele binding zorgt ervoor dat er minder waterstofatomen zijn dan in alkanen. Enkele voorbeelden van alkenen zijn:
•Etheen (C2H4)
•Propeen (C3H6)
•Buteen (C4H8)
•Penteen (C5H10)
aantal koolstofatomen | naam | formule |
|---|---|---|
2 | etheen | C2H4 |
3 | propeen | C3H6 |
4 | buteen | C4H8 |
n | alkeen | CnH2n |
Naamgeving van alkenen
Bij het benoemen van alkenen is het belangrijk om de positie van de dubbele binding aan te geven. Dit wordt gedaan door een nummer toe te voegen aan de naam van het alkeen, dat aangeeft waar de dubbele binding zich bevindt.
•But-1-een: De dubbele binding bevindt zich tussen het eerste en tweede koolstofatoom.
•But-2-een: De dubbele binding bevindt zich tussen het tweede en derde koolstofatoom.
Waar is butaan bekend van?
Butaan is een alkaan met vier koolstofatomen (C4H10) en wordt vaak verkocht onder de merknaam butagas. Het wordt gebruikt als mobiele brandstof, bijvoorbeeld voor barbecues en in caravans. Butaan is bij kamertemperatuur een gas, maar kan worden samengeperst tot een vloeistof.
