In 2001 beschreven artsen in Australië een wijnmaker met chronische loodvergiftiging door het drinken van zelfgemaakte wijn. De wijn bleek14$14 \mathrm{mg} \mathrm{Pb}^{2+}mgper liter te bevatten. Door elke dag van deze wijn te drinken, had de man de aanvaardbare dagelijkse inname (ADI) van het element lood overschreden.
Slaag gegarandeerd met ExamenBoost
- Oefen examens van de afgelopen 5 jaar met extra uitleg door docenten bij examenvragen
- Extra uitleg en oefenen voor elk onderwerp uit je examen
- Stel vragen en krijg direct antwoord
2 punten
Open vraag
De wijnmaker had een oude metalen badkuip gebruikt om geplette druiven, waaruit de wijn werd gemaakt, een week te bewaren. Deze badkuip was bedekt met een dun laagje email, een hard materiaal dat het metaal beschermde tegen corrosie. Dit email bevat loodzouten en reageert met zuur.
Onderzoekers lieten een kleine hoeveelheid email van de badkuip reageren met verdund zuur. Na de reactie werden in het gevormde mengselaangetoond. Om te bepalen ofuit de badkuip konden vrijkomen tijdens het maken van wijn, deden de onderzoekers commercieel verkrijgbare wijn in de badkuip. Ze bewaarden deze wijn ook een week in de badkuip, waarna de wijn een veel hogere concentratiebleek te bevatten dan die van de wijnmaker: maar liefstmg per liter.
Dit verschil in de concentratiekan verklaard worden door:
•het verschil in pH van de beide wijnsoorten (oorzaak I)
•het verschil in het gebruikte volume wijn (oorzaak II)
De wijnmaker had ongeveerL wijn gemaakt met$\mathrm{pH}=3{,}8.
De onderzoekers gebruiktenL wijn met$\mathrm{pH}=3{,}4.
Eeuwen geleden kwam loodvergiftiging door het drinken van wijn vaak voor. De oorzaak was echter een andere dan het gebruik van een oude badkuip. De Oude Romeinen voegden bijvoorbeeld 'sapa' aan wijn toe. Sapa werkt als conserveermiddel en geeft de wijn een zoetere smaak. De sapa werd gemaakt door druivensap in te koken in loden ketels. Daarbij ontstaat als gevolg van een redoxreactie een oplossing van loodsuiker$(\mathrm{Pb}(\mathrm{CH}_{3} \mathrm{COO})_{2}).
Leid af, aan de hand van de ladingsverandering van de looddeeltjes, of het lood van de ketels bij deze reactie reageerde als oxidator of als reductor.
Noteer je antwoord als volgt:
lading van de looddeeltjes in lood: ...
lading van de looddeeltjes in loodsuiker: ...
lood is dus: ...
Bijbehorende onderwerpen
Op deze pagina behandelen we vraag 20 van het centraal examen scheikunde havo 2021 – tijdvak 2. Deze vraag is onderdeel van Lood in wijn, en is 2 punten waard.
Je kunt hier zelf het antwoord invullen en vervolgens direct de uitwerking en uitleg bekijken.
Daarnaast kun je:
- Oude antwoorden terugzien
- Extra uitleg vragen aan onze AI-hulp via de knop "Stel je vraag"
- Klikken op de bijbehorende onderwerpen uit de examenroute om verdieping te vinden
De onderwerpen bij deze vraag zijn:
- Halfreacties