Vraag 27

Met opgeheven hoofd je examens in

Oefen de examens van de afgelopen 8 jaar, met uitleg van docenten bij elke vraag
Extra uitleg en oefenen bij elk onderwerp uit je examen
Loop je vast? Ainstein, je AI-tutor, kijkt met je mee en helpt je verder

Oude spaarlampen en oude tl-buizen bevatten stoffen die worden aangeduid met de afkorting HALO. HALO geeft de gewenste kleur aan het licht. De kleur wordt onder andere bepaald door een klein percentage antimoonionen ($\mathrm{Sb}^{3+}) in HALO. Het aantal elektronen (en de verdeling ervan over de schillen) in de$\mathrm{Sb}^{3+}-ionen zijn daarbij van belang.

3 punten

Open vraag

Aangezien antimoon hoog staat op de lijst van elementen die schaars dreigen te worden, is men op zoek naar methoden om$\mathrm{Sb}^{3+}-ionen uit HALO terug te winnen.

Behalve$\mathrm{Sb}^{3+}-ionen bevat HALO fosfaationen en calciumionen die kunnen worden gebruikt om hydroxy apatiet te maken. Hydroxy-apatiet is een grondstof voor kunstmest.

Onderzoekers hebben daarom een methode ontwikkeld waarbij uit HALO twee producten worden verkregen: antimoonoxide en hydroxy-apatiet.

In deze methode wordt een ionische vloeistof gebruikt. Een ionische vloeistof is een zout dat vloeibaar is bij lage temperaturen, bijvoorbeeld bij kamertemperatuur. De gebruikte ionische vloeistof$((\mathrm{C}_{8} \mathrm{H}_{17})_{3} \mathrm{CH}_{3} \mathrm{NCl})bestaat uit$(\mathrm{C}_{8} \mathrm{H}_{17})_{3} \mathrm{CH}_{3} \mathrm{~N}^{+}-ionen en$\mathrm{Cl}^{-}-ionen. De$(\mathrm{C}_{8} \mathrm{H}_{17})_{3} \mathrm{CH}_{3} \mathrm{~N}^{+}-ionen zijn in figuur 1 met een vereenvoudigde structuurformule en op schematische wijze weergegeven.

De vaste stof$(\mathrm{C}_{8} \mathrm{H}_{17})_{3} \mathrm{CH}_{3} \mathrm{NCl}heeft een veel lager smeltpunt dan het zout NaCl . Het verschil in smeltpunt kan verklaard worden aan de hand van de roosteropbouw van beide stoffen. Een mogelijke roosteropbouw van$(\mathrm{C}_{8} \mathrm{H}_{17})_{3} \mathrm{CH}_{3} \mathrm{NCl}is vereenvoudigd en schematisch weergegeven in figuur 2.

Verklaar aan de hand van de bindingstypen tussen de samenstellende deeltjes, dat$(\mathrm{C}_{8} \mathrm{H}_{17})_{3} \mathrm{CH}_{3} \mathrm{NCl}een lager smeltpunt heeft dan NaCl .

Noteer je antwoord als volgt:

bindingstype(s) in$(\mathrm{C}_{8} \mathrm{H}_{17})_{3} \mathrm{CH}_{3} \mathrm{NCl}: ...

bindingstype(s) in$\mathrm{NaCl}: . ..

verklaring: ...

Beoordeling

bindingstype(s) in$(\mathrm{C}_{8} \mathrm{H}_{17})_{3} \mathrm{CH}_{3} \mathrm{NCl}: ionbinding en vanderwaalsbinding

bindingstype(s) in NaCl : ionbinding

Voorbeelden van een juiste verklaring zijn:

•De vanderwaalsbinding is zwakker dan de ionbinding (dus heeft$(\mathrm{C}_{8} \mathrm{H}_{17})_{3} \mathrm{CH}_{3} \mathrm{NCl}een lager smeltpunt dan NaCl ).

•Door de lange ketens in$(\mathrm{C}_{8} \mathrm{H}_{17})_{3} \mathrm{CH}_{3} \mathrm{NCl}zitten de ionen verder van elkaar waardoor de interactie minder sterk is dan in NaCl (en het smeltpunt dus lager is).

➤ Indien correct 1 punt:

Oefen vraag

Examenroute

Alle onderwerpen die je voor je examen moet kennen op een rijtje gezet.

Bekijk examenroute

Op deze pagina behandelen we vraag 27 van het centraal examen scheikunde havo 2019 – tijdvak 1. Deze vraag is onderdeel van Grondstoffen uit spaarlampen, en is 3 punten waard.

Je kunt hier zelf het antwoord invullen en vervolgens direct de uitwerking en uitleg bekijken.

Daarnaast kun je:

Oude antwoorden terugzien
Extra uitleg vragen aan onze AI-hulp via de knop "Stel je vraag"
Klikken op de bijbehorende onderwerpen uit de examenroute om verdieping te vinden