Functiewoorden

Leerdoelen

•Je kunt uitleggen wat een functiewoord is.

•Je kunt de belangrijkste functiewoorden benoemen.

Wat zijn functiewoorden?

Een tekstgedeelte kan binnen de hele tekst een bepaalde rol of functie vervullen. Zo'n rol kan worden aangeduid met een functiewoord. Voorbeelden hiervan zijn tegenwerping en weerlegging.

De belangrijkste functiewoorden

We behandelen de belangrijkste functiewoorden:

Aanbeveling

•De schrijver geeft een goed advies.

•Voorbeeld: "Misschien zou het een oplossing zijn als meer mensen een kamer beschikbaar zouden stellen voor een vluchteling".

Aanleiding

•Geeft aan welke gebeurtenis de schrijver ertoe bracht de tekst te schrijven.

•Voorbeeld: "Toen ik vorige week las over de aanhoudende supportersrellen, besloot ik onderzoek te gaan doen naar verveling".

Afweging

•Vergelijkt voor- en nadelen en bepaalt welke zwaarder wegen.

•Voorbeeld: "Ondanks de aanhoudende overstroming in Limburg zijn de dijkverzwaringen een slecht idee; het is gewoonweg te duur".

Anekdote

•Een kort, kenmerkend en vaak persoonlijk verhaal als introductie.

•Voorbeeld: "Ik had vroeger een oom die, wanneer hij binnenkwam, steevast een dikke sigaar opstak. […] Tegenwoordig komt roken in binnenruimtes nauwelijks nog voor".

Constatering

•Een vaststelling of waarneming.

•Voorbeeld: “Nu de winters steeds minder streng worden, lijkt de lente elk jaar vroeger te beginnen”.

Nuancering

•Zwakt een bewering of standpunt af door andere gezichtspunten te laten zien.

•Voorbeeld: “Hoewel de trainer een belangrijke rol speelde bij de huidige successen, moet de invloed van een oefenmeester niet overschat worden”.

Tegenwerping

•Geeft een mening of feiten die tegenover een bewering staan.

•Voorbeeld: "Je kunt wel zeggen dat de huidige wooncrisis de schuld is van de huisjesmelkers, maar de politici zijn het echte probleem".

Uitwerking

•Een stelling of bewering wordt nader toegelicht of uitgebreid.

•Voorbeeld: “Zo zijn er jarenlang buitenlandse investeerders gezocht om de woningmarkt weer op gang te helpen”.

Verklaring

•Geeft een uitleg van een bepaald verschijnsel.

•Voorbeeld: “Dat het alcoholgebruik onder jongeren is afgenomen, is bepaald geen toeval. De wettelijk vastgestelde leeftijd waarop jongeren drank mogen kopen, is jaren geleden verhoogd naar 18 jaar”.

Weerlegging

•De schrijver gaat tegen de mening van de ander in en probeert te bewijzen dat deze niet juist is.

•Voorbeeld: “Je kunt wel zeggen dat Haller de beste spits van Ajax is door te wijzen op zijn statistieken, maar Brobbey had veel minder tijd om zijn productie op te vijzelen”.

Tegenwerping vs. weerlegging

Tegenwerping en weerlegging lijken misschien op het eerste gezicht veel op elkaar, maar er is een duidelijk verschil.

Tegenwerping

•Geeft een mening die tegenover het standpunt van de schrijver staat.

•Voorbeeld: "De politici zijn het echte probleem".

Weerlegging

•Ontkracht de tegenwerping zelf en ondersteunt het oorspronkelijke standpunt van de schrijver.

•Voorbeeld:“Je kunt wel zeggen dat de politici het probleem zijn, maar de maatregelen die ze hebben genomen, waren noodzakelijk”.