De parallaxmethode is een manier om de afstand tot een ster te bepalen.
Door de beweging van de aarde rond de zon lijkt de positie van een nabije ster te verschuiven ten opzichte van verder weg gelegen sterren. Na een periode van een half jaar is de schijnbare verplaatsing maximaal. Zie figuur 1.
Sterren zijn niet gelijkmatig verdeeld over het heelal, maar gegroepeerd in een groot aantal sterrenstelsels. De Kleine Magelhaense Wolk (KMW) is een sterrenstelsel dat in de buurt van ons eigen melkwegstelsel ligt. Zie figuur 4. Henrietta Leavitt ontdekte in de KMW ruim twintig Cepheïden.
Leavitt bepaalde van iedere Cepheïde in de KMW de maximale stralingsintensiteit$I_{\text {max }}en de periode$T. Vervolgens zette zij de logaritme van$I_{\text {max }}uit tegen de logaritme van$T. Zie figuur 5 .
Tot Leavitts verrassing werd een lineair verband tussen$\log (I_{\text {max }})en$\log (T)zichtbaar. Het verband is te beschrijven met de formule:
\log (I_{\max })=a \cdot \log (T)+\log (C)
Hierin is:
•$I_{\text {max }}de gemeten maximale stralingsintensiteit in$\mathrm{Wm}^{-2}
•$Tde periode in dagen
•$aeen constante (zonder eenheid)
•$Ceen constante in$\mathrm{W} \mathrm{m}^{-2}
Het diagram uit figuur 5 staat vergroot op de uitwerkbijlage.
Voer de volgende opdrachten uit met het diagram op de uitwerkbijlage:
•Bepaal de grootte van$ain formule (1). Noteer je antwoord in twee significante cijfers.
•Toon aan dat voor de KMW geldt:$C=1{,}5 \cdot 10^{-14} \mathrm{~W} \mathrm{~m}^{-2}.
Op deze pagina behandelen we vraag 13 van het centraal examen natuurkunde vwo 2026 – tijdvak 1. Deze vraag is onderdeel van Cepheïden, en is 4 punten waard.
Je kunt hier zelf het antwoord invullen en vervolgens direct de uitwerking en uitleg bekijken.
Daarnaast kun je:
