Leerdoelen
•Je kunt uitleggen wat een emulsie is.
•Je kunt verschillende emulsies herkennen en benoemen.
•Je kunt uitleggen wat een emulgator is.
Wat is een emulsie?
Heb je weleens geprobeerd om olie en water te mengen? Hoe hard je ook schudt, na een tijdje zie je altijd dat de olie en het water weer uit elkaar gaan. De olie drijft dan bovenop het water. Dit komt omdat olie en water twee vloeistoffen zijn die niet met elkaar willen mengen. Zo'n mengsel van twee vloeistoffen die normaal gesproken niet mengen, noemen we een emulsie.
Een emulsie is altijd een troebel mengsel. Dat betekent dat je er niet goed doorheen kunt kijken. Dit komt doordat het mengsel bestaat uit kleine druppeltjes van de ene vloeistof die in de andere vloeistof zweven, wat het mengsel ondoorzichtig maakt. Wanneer je twee vloeistoffen schudt of roert die niet willen mengen, lijkt het eerst wel te mengen. Maar na een poosje scheiden de moleculen weer. De vloeistof met de laagste dichtheid drijft dan bovenop de vloeistof met de hogere dichtheid.
Emulgator
Soms wil je juist wel dat twee vloeistoffen die normaal niet mengen, toch bij elkaar blijven. Hoe zorg je ervoor dat een emulsie stabiel blijft en de vloeistoffen niet meer scheiden? Daarvoor heb je een emulgator nodig.
Een emulgator is een stof die ervoor zorgt dat twee vloeistoffen die normaal niet mengen, toch met elkaar gemengd blijven. Dit doet de emulgator door een soort laagje te vormen rondom de moleculen van de ene vloeistof. Dit laagje zorgt ervoor dat deze moleculen zich liever tussen de moleculen van de andere vloeistof in willen bevinden, waardoor ze wel met elkaar willen mengen. De vloeistoffen blijven daardoor mooi gemengd en scheiden niet meer.
Emulsies in het dagelijks leven
Mayonaise
Mayonaise is een bekend voorbeeld van een emulsie. Het is een mengsel van verschillende vloeistoffen, namelijk olie, mosterd en ei. Als je deze ingrediënten zonder hulp gewoon bij elkaar zou doen, zou het geen mooie, egale mayonaise worden. De olie en de andere ingrediënten zouden niet goed mengen en na korte tijd zou de olie zich weer afscheiden.
Maar in mayonaise wordt eigeel gebruikt als emulgator. Het eigeel vormt een laagje om de oliedruppeltjes heen. Hierdoor kunnen de oliedruppeltjes zich goed verspreiden in de rest van het mengsel, en blijft alles mooi gemengd. Je ziet dan ook geen laagje olie bovenop je mayonaise liggen, zelfs niet na een tijdje in de koelkast. Het blijft één geheel.
Zeep
Je kent het vast wel: je hebt net gekookt en je handen zijn vettig geworden. Als je ze alleen met water probeert te wassen, lukt dat bijna niet. Het vet blijft aan je handen plakken. Maar zodra je zeep gebruikt, worden je handen wel schoon. Hoe kan dat?
Hier zie je ook een voorbeeld van een emulsie en de werking van een emulgator. Vet (olie) en water mengen niet. Het zijn twee vloeistoffen die een emulsie vormen. Om ervoor te zorgen dat het vet van je handen toch in het water meegenomen en weggespoeld kan worden, heb je een emulgator nodig. En die emulgator is in dit geval zeep!
Zeepmoleculen werken net als de emulgator in mayonaise. Ze vormen een laagje rondom de vetdeeltjes op je handen. Hierdoor kunnen die vetdeeltjes wel in het water worden opgenomen en samen met het water weggespoeld worden. Zo worden je handen weer schoon.
