Leerdoelen
•Je kunt het verschil tussen waarden en normen uitleggen.
•Je kunt het begrip 'belang' en 'dilemma' omschrijven en voorbeelden geven.
•Je kunt de kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk benoemen.
•Je kunt de dynamiek van de samenleving uitleggen.
Samenleving en afspraken
In onze samenleving moeten we met elkaar overweg kunnen. Iedereen is anders en heeft verschillende wensen en belangen. Omdat deze verschillen bestaan, ontstaan er ook problemen in de samenleving. Deze maatschappelijke vraagstukken moeten opgelost worden met elkaar: we gaan op zoek naar een compromis. Een compromis sluit je door samen de beste middenweg te vinden.
Normen en waarden
Aan de kern van maatschappelijke vraagstukken liggen vaak verschillen in normen en waarden. Hieronder volgt een uitleg van beide begrippen:
Waarden:
•Principes die een individu belangrijk vindt.
•Uitgangspunten zoals autonomie, vrijheid, gelijkheid en veiligheid. Deze waarden vormen een ideaal: een doel dat je wil bereiken aan de hand van waarden die jij belangrijk vindt.
Normen:
•(Gedrags)regels: deze kunnen geschreven of ongeschreven zijn.
•Normen kunnen je opgelegd worden. Denk aan bepaalde gedragsnormen.
•Normen vloeien voort uit waarden: de norm om een helm te dragen op de scooter, komt voort uit de waarde ‘veiligheid’.
•Vanuit een norm kan ook een waarde herkend of herleid worden.
Belangen en dilemma’s
Belang:
Een voordeel dat iemand ergens bij heeft. Dit wordt vaak bepaald aan de hand van bepaalde waarden, sociaaleconomische positie, machtspositie of vaardigheden die iemand heeft.
Dilemma:
Lastige keuze waarbij je moet kiezen uit twee waarden. Afhankelijk van welke waarde je belangrijker vindt, kies je de oplossing. Dit gebeurt veel op grote schaal. Denk aan problemen binnen de samenleving die de overheid op moet lossen.
Maatschappelijk vraagstuk
Een maatschappelijk vraagstuk is dus een botsing tussen verschillende normen en waarden van verschillende groepen mensen. Kenmerken zijn dat de problemen ondervonden worden door grote groepen mensen in de samenleving. De belangen van deze groepen zijn tegengesteld. Er is een oplossing nodig die voor iedereen werkt. Er moet dus gekeken worden naar een gemeenschappelijke oplossing.
Dynamiek in de samenleving
Met de dynamiek in de samenleving wordt de constante verandering van normen, waarden en belangen binnen de samenleving bedoeld. Maatschappelijke vraagstukken veranderen en verschuiven met de tijd mee. Honderd jaar geleden bestonden er heel andere normen en waarden, met daarbij ook verschillende maatschappelijke vraagstukken. Dit hangt dus af van de tijd, de plaats en de groepen die betrokken zijn.
