Leerdoelen
1.Je kunt het verband tussen ontzuiling en secularisatie benoemen.
2.Je kunt verklaren waarom individualisering leidt tot ontzuiling en andersom.
Nederland in de jaren zestig: een terugblik op de periode ervoor
Om de veranderingen in de jaren zestig te begrijpen, is het belangrijk om eerst te kijken naar de periode vlak na de Tweede Wereldoorlog. Nederland moest toen herstellen van de Duitse bezetting. Deze periode staat bekend als de wederopbouw. Het was een tijd waarin mensen heel zuinig leefden. Het weinige geld dat ze hadden, spaarden ze liever op dan dat ze het uitgaven. Welvaart en luxe waren toen nog ver weg.
De jaren zestig: welke ingrijpende veranderingen waren er?
Televisie en de wereld op je scherm
Een belangrijke verandering was de opkomst van de televisie. Er was geen sociale controle meer op wat mensen aan het kijken waren. Ze konden nu thuis het journaal en entertainmentprogramma's kijken, maar ook naar de radio luisteren van een andere zuil. Hierdoor raakten ze beter geïnformeerd over wat er in de wereld gebeurde, zonder dat ze daarvoor naar de bioscoop hoefden.
Groeiende globalisering
De economie groeide sterk, mede door de globalisering. Landen over de hele wereld werden rijker en raakten meer met elkaar verbonden.
Meer kansen door onderwijs
Jongeren profiteerden van deze welvaart. Vóór de Tweede Wereldoorlog gingen vaak alleen de oudste zonen naar de middelbare school, maar na de jaren zestig konden de meeste jongeren naar de middelbare school en daarna zelfs studeren. Dit zorgde ervoor dat mensen meer gingen nadenken over hun eigen toekomst.
Hoe ontstond de individualisering?
Door de hogere opleiding en de groeiende welvaart gingen mensen steeds meer individualiseren. Waar vroeger vooral gedacht werd aan het belang van de groep en het grote geheel, begonnen jongeren nu meer voor zichzelf te denken. Ze namen niet zomaar meer aan wat hun ouders, de pastoor of de dominee zeiden. Ze hadden een eigen mening en durfden daarvoor uit te komen. Hun eigen behoeften werden belangrijker dan die van de grote groep.
Wat waren de gevolgen van de individualisering?
De kerk loopt leeg
De secularisatie, het proces waarbij mensen minder vanuit het geloof gaan denken en steeds minder naar de kerk gaan, zette door. De kerken liepen steeds leger en de invloed van de kerk op de maatschappij nam af. Hierdoor veranderden ook sociale normen. Wat vroeger ongehoord was, werd nu meer geaccepteerd:
•mensen kregen ongehuwd kinderen.
•mensen gingen ongehuwd samenwonen.
Politiek verandert
Ook het politieke klimaat veranderde sterk. Vóór de jaren zestig was politiek heel formeel. Journalisten spraken ministers aan met "Zijne Excellentie" en er werd nauwelijks kritiek geuit. Dit veranderde:
•journalisten gingen kritische vragen stellen en doorvragen.
•een goed optreden in de media werd belangrijk om de publieke opinie te beïnvloeden.
•mensen gingen minder stemmen op basis van hun groep (hun zuil), maar meer op de politicus die het beste in de media optrad. Als je katholiek was, stemde je niet meer automatisch op een katholieke partij.
Culturele verschuivingen
Hoeveel invloed had Amerika?
De Amerikaanse cultuur werd wereldwijd steeds dominanter. Dit noemen we Amerikanisering. Amerikaanse muziek was te horen op de radio en later op televisie. Ook Amerikaanse televisieprogramma's, zoals talkshows, werden in Nederland uitgezonden en soms zelfs nagedaan. En daarnaast verspreidden Amerikaanse producten, zoals Coca-Cola, en fastfoodketens zoals McDonald's en Burger King, zich over de wereld en kwamen ze naar Europa.
Wat houdt de tweede feministische golf in?
In de jaren zestig begon ook de tweede feministische golf. Waar de eerste golf vooral ging over kiesrecht voor vrouwen, eiste de tweede golf volledige gelijkheid. Vrouwen wilden het traditionele rolpatroon doorbreken, waarin de man de kostwinner was en de vrouw het huishouden deed en voor de kinderen zorgde.
•Vrouwen wilden dat mannen ook mee gingen helpen in het huishouden.
•Vrouwen wilden carrière kunnen maken; het was tot dan toe normaal dat vrouwen ontslagen werden als ze trouwden. Dit wilden ze stoppen.
•Anticonceptie werd een belangrijk onderwerp. Vrouwen wilden zelf kunnen beslissen of en wanneer ze zwanger wilden worden. Acties als ‘Baas in eigen buik’ van de groep Dollemina zorgden ervoor dat anticonceptie beter bereikbaar werd voor grote groepen vrouwen.
