Leerdoelen
•Je kunt uitleggen waarom Mao en Stalin bondgenoten waren.
•Je kunt uitleggen welke gevolgen de Grote Sprong Voorwaarts had.
•Je kunt uitleggen hoe Mao zijn persoonlijkheidscultus in stand hield.
Hoe was het met communistisch China onder Mao in 1950?
In 1949 roept Mao Zedong de Volksrepubliek China uit en krijgt de Chinese Communistische Partij (CCP) de controle over het gehele Chinese vasteland. Deze macht wordt behouden door middel van communistische propaganda en indoctrinatie. In theaterstukken, films en kranten worden alleen positieve boodschappen over het communisme verspreid. De nadruk ligt hierbij voornamelijk op het communistische ideaal van de klassenstrijd. Zo werden de bezittende, rijke klasse en de Kwomintang-leden openlijk vervolgd en vermoord. De boeren zouden in opstand moeten komen tegen mensen van de hogere klasse, zoals grootgrondbezitters. Dit leidt soms ook tot bloedige zuiveringen. Communistisch China voert geen handel met het Westen en probeert op deze manier zoveel mogelijk westerse invloed te vermijden.
Hoe zag het bondgenootschap tussen Mao en Stalin eruit?
Vijfjarenplan
De Sovjet-Unie wordt daarentegen als lichtend voorbeeld gebruikt, zeker in de tijd dat Stalin daar aan de macht is. Mao wil van China een grote industriële mogendheid maken. Zo begint China ook met het opstellen van vijfjarenplannen om zijn landbouwstaat om te toveren tot een geïndustrialiseerde natie.
Militaire samenwerking en Korea-oorlog
In 1950 bezegelen Mao en Stalin hun vriendschap door een vriendschapsverdrag te tekenen. Deze vriendschap werd niet alleen teruggezien op postzegels, maar ook op militair vlak met een militair verdrag. Het communistische Noord-Korea valt het kapitalistische Zuid-Korea binnen. Mede door de absentie van de Sovjet-Unie en het hebben van de VN-zetel in de Veiligheidsraad dringen VN-troepen de communisten terug. Zuid-Korea krijgt op zijn beurt weer steun van de VN onder leiding van de Verenigde Staten. Met deze steun weten zij de communisten terug te drijven en zelfs een groot gedeelte van Noord-Korea te veroveren. Na een verzoek van Stalin schiet ook China de communisten te hulp. Uiteindelijk eindigt de grens tussen Noord- en Zuid-Korea weer op de originele plek. Dit laat zien dat China gedurende de Koude Oorlog bereid was het communisme internationaal te verdedigen, wat in lijn was met de doelen van de Sovjet-Unie.
Verslechtering van het bondgenootschap
In 1953 komt Stalin te overlijden. Vanaf dit punt begint de relatie tussen China en de Sovjet-Unie te verslechteren. De nieuwe Sovjetleider Chroesjtsjov is namelijk erg kritisch op de terreur en persoonlijkheidscultus van Stalin. Mao vat deze kritiek erg persoonlijk op, aangezien hij in veel opzichten Stalin als voorbeeld nam. Daarnaast is Mao ook niet tevreden over het vreedzame co-existentiebeleid van Chroesjtsjov. Mao ziet dit als een gevaar, omdat China dan wordt buitengesloten van het grote machtsspel. Het vreedzame co-existentiebeleid houdt in dat de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie vreedzaam met elkaar kunnen leven. De groeiende onvrede van Mao, in combinatie met de onenigheid over de Grote Sprong Voorwaarts, leidt uiteindelijk tot een breuk met de Sovjet-Unie.
Wat was de Grote Sprong Voorwaarts (1958-1961)?
In het binnenland begint Mao in 1958 met de Grote Sprong Voorwaarts. Dit was in feite een vijfjarenplan dat als doel had om China een industrieel land zonder ongelijkheid te maken, zoals Stalin dat met de Sovjet-Unie had gedaan. Zo wordt er bijvoorbeeld een einde gemaakt aan het privé-eigendom, miljoenen mensen moeten verhuizen en worden boeren gedwongen om samen te wonen in communes met eigen hoogovens. De gevolgen van dit project zijn desastreus:
•Er vindt een flinke daling van voedselproductie plaats.
•Er vallen circa 45 miljoen doden.
•Er komt een einde aan de hulp van de Sovjet-Unie; ze zijn het niet eens met elkaar. De Sovjet-Unie trok haar adviseurs terug, omdat Chroesjtsjov het niet eens was met Mao's beleid.
Mao blijft volhouden dat de Grote Sprong Voorwaarts een groot succes was. Achter de schermen vindt er echter een herstel plaats aan de hand van een pragmatisch economisch beleid (1962-1965).
Het Rode Boekje (1964)
Mao is niet blij met het feit dat het pragmatisch economisch beleid beter functioneert dan de Grote Sprong Voorwaarts. Het laat een deuk in zijn ego achter. Om zijn imago te herstellen, brengt hij in 1964 het Rode Boekje uit. Dit boekje bevat citaten van Mao. Het is verplicht voor alle Chinezen om dagelijks teksten uit dit boekje op te zeggen. Dit is een bepaalde manier om zijn macht te herstellen; een andere manier is de culturele revolutie.
