Leerdoelen
•Je kunt uitleggen welke gevolgen de Culturele Revolutie had.
•Je kunt uitleggen waarom China en de VS in de jaren 1970 toenadering zochten tot elkaar.
•Je kunt uitleggen in hoeverre de Chinese economie en politiek werden geliberaliseerd na Mao's dood.
Wat was de Culturele Revolutie (1966-1976)?
De Culturele Revolutie is een verlengstuk van de persoonsverheerlijking in het Rode Boekje van Mao. Tijdens de Culturele Revolutie maakt Mao een breuk met het verleden. China wordt anti-traditioneel, anti-intellectueel en xenofobisch gemaakt (o.a. aan de hand van het Rode Boekje). In de frontlinie van deze revolutie staan jonge Rode Gardisten, ook wel de Rode Garde. Dit is een soort knokploeg die in de naam van Mao tegenstanders van de Culturele Revolutie 'ontmaskert'. Deze tegenstanders worden geslagen, vernederd en/of naar heropvoedingskampen gestuurd door de Rode Gardes. Gedurende de revolutie vinden er zuiveringen plaats binnen Mao's communistische partij. Daarnaast is er ook sprake van boekverbrandingen en verwoestingen van cultureel erfgoed, zoals tempels en beelden.
In 1969 kondigt Mao het einde van de Culturele Revolutie aan, maar zijn gedachtegoed blijft invloedrijk tot aan zijn dood in 1976. Miljoenen mensen blijven in die tijd slachtoffer van zijn schrikbewind.
Hoe gaat het met China op buitenlands gebied?
De relatie tussen China en de Sovjet-Unie is definitief bekoeld. Ze zijn het over een aantal dingen niet met elkaar eens. Daarom gaat China op internationaal niveau nadrukkelijk toenadering zoeken tot de Verenigde Staten en andersom. Dit begint in 1971, wanneer Mao een Amerikaans tafeltennisteam uitnodigt om in China een wedstrijd te spelen. Dit wordt ook wel de Pingpongdiplomatie genoemd. In 1972 komt er ook een officiële ontmoeting tussen president Nixon en Mao tot stand. Vanaf dit moment begint de VS steeds meer in te zien dat er grote spanningen zijn tussen China en de Sovjet-Unie. China wordt op dit moment zelfs als potentiële bondgenoot gezien en mocht de VN-zetel overnemen van Taiwan.
Wat gebeurde er na de dood van Mao?
Vier Moderniseringen
In 1976 komt Mao Zedong te overlijden en wordt hij opgevolgd door Deng Xiaoping. Dit is het startschot voor een periode van enorme economische groei. Hij stelde dat je rijkdom moet nastreven en dat socialisme gewoon gedeelde armoede is. Xiaoping begint vanaf 1978 namelijk met het doorvoeren van de Vier Moderniseringen. Deze vinden plaats op de volgende terreinen:
•Landbouw: de communes werden afgeschaft.
•Wetenschap en technologie.
•Industrie: er werd meer ruimte toegelaten voor bepaalde elementen van kapitalisme.
•Defensie.
Er worden ook speciale economische zones in kustgebieden opgesteld. Deze zones zorgen ervoor dat buitenlandse bedrijven zich nu ook in China kunnen vestigen. Op politiek niveau vinden er echter weinig tot geen veranderingen plaats. Er is geen sprake van politieke liberalisering en China blijft een communistisch land.
Demonstraties op het Tiananmenplein (1989)
De Chinese bevolking ziet ook dat er geen politieke veranderingen plaatsvinden. Dit zorgt voor grote onvrede en demonstraties op het Tiananmenplein. Deze demonstraties bereiken hun hoogtepunt in 1989, wanneer Sovjetleider Gorbatsjov het land bezoekt. Op dit punt zijn de demonstraties zo massaal dat ze met harde hand door het leger moeten worden neergeslagen. Uit deze demonstratie is de wereldberoemde 'Tank Man'-foto voortgekomen.
Ongekende economische groei
Ondanks het gebrek aan politieke liberaliseringen gaat het op economisch gebied ontzettend goed met China. Onder het beleid van Jiang Zemin (1993-2003) groeit de economie jaarlijks met meer dan 10%. Gedurende deze tijd transformeert China tot een industriële samenleving. Daarnaast verbetert ook de band met het Westen. Zo geeft het Verenigd Koninkrijk bijvoorbeeld de macht over Hongkong terug. Dit gebeurt wel onder de duidelijke voorwaarde dat Hongkong vrij en kapitalistisch moet blijven. China zelf ontwikkelt zich door tot economische wereldmacht en dit wordt gekenmerkt door hun toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie in 2001.
