Leerdoelen
•Je kunt uitleggen wat Groot-Brittannië met het conflict te maken heeft.
•Je kunt kort de geschiedenis van het gebied opsommen.
•Je kunt de huidige situatie van Israël en Palestina verklaren.
De lange geschiedenis van het Israëlisch-Palestijnse conflict
Om te begrijpen waarom het Israëlisch-Palestijnse conflict zo ingewikkeld is, moeten we teruggaan in de geschiedenis: van de oudheid tot de Eerste Wereldoorlog.
Hoe ontstaat het Koninkrijk Israël?
De naam van het Koninkrijk Israël duikt voor het eerst op in de geschiedenisboeken rond de tiende eeuw v.Chr. Dit is het Israël zoals we het kennen uit de Bijbel, het rijk van koning David.
Veroveringen en naamsverandering
In de loop van de geschiedenis is het gebied vaak veroverd door andere volken. Zo namen de Perzen het in de zesde eeuw v.Chr. over. Later, in het jaar 63 v.Chr., veroverde de Romeinse Republiek het gebied. Dit leidde tot grote problemen in het Romeinse Keizerrijk, vooral omdat de keizer als een god moest worden vereerd. Dat mocht niet van het jodendom; joden vereren alleen God.
Dit veroorzaakte opstanden van de Joden, die de Romeinen hardhandig neersloegen. De Romeinen gingen zelfs zo ver dat ze de naam van het gebied veranderden. Het heette niet langer Israël of Judea, de naam waarvan het woord 'Joden' is afgeleid. Het gebied werd vernoemd naar de Filistijnen, een volk dat daar ook had gewoond. Zo ontstond de naam Syria Palestina.
Religieuze verschuivingen en nieuwe bewoners
Hoe ontstond de islam?
Rond de zesde eeuw na Christus zorgde de opkomst van de islam voor een enorme verandering in het gebied. In het jaar 634 na Christus veroverden de Arabieren het land. Vanaf dat moment woonden er drie grote geloven naast elkaar: joden, christenen en moslims.
Het Ottomaanse Rijk
In het jaar 1516 na Christus kwamen de Ottomanen in het gebied aan. Vanaf de opkomst van de islam tot aan deze periode leefden joden, christenen en moslims dus al eeuwenlang samen in dit gebied.
Wat was de rol van Groot-Brittannië in de Eerste Wereldoorlog?
Britse beloftes en het mandaatgebied
De Eerste Wereldoorlog had grote gevolgen voor het Midden-Oosten. Het Ottomaanse Rijk viel uiteen, wat voor veel instabiliteit zorgde. Tijdens de Eerste Wereldoorlog had het Verenigd Koninkrijk handig gebruikgemaakt van nationalistische bewegingen in de regio om het Ottomaanse Rijk te verslaan. Na de oorlog namen zij het gebied over en verdeelden het Midden-Oosten.
Tegelijkertijd beloofden de Britten verschillende volkeren een eigen land in de regio. Het Britse Mandaat Palestina, dat het huidige Israël, Palestina en Jordanië omvatte, werd tegelijkertijd aan zowel de Joden als de Arabieren beloofd als eigen staat. In de Balfourverklaring (1917) werd het gebied aan de Joden beloofd, terwijl het in de Hussein-McMahon-correspondentie (1915-1916) juist aan de Arabieren was beloofd. Dit zorgde voor veel verwarring en spanning.
Joodse migratie naar het gebied
Na deze beloftes en door het toenemende antisemitisme elders in de wereld, kwamen er steeds meer Joden naar dit gebied toe. Joden woonden er al eeuwen, maar de aantallen groeiden nu aanzienlijk. Na de Holocaust, de systematische moord op Joden door nazi-Duitsland, kwamen er nog veel meer Joden naar het gebied van het Britse Mandaat Palestina.
Hoe leefden Joden verspreid over de wereld?
De diaspora
De Joden hebben een lange geschiedenis van diaspora, oftewel volksverspreiding, die al in de Romeinse tijd begon. Na de Romeinse overheersing verspreidden Joden zich over de hele wereld. Er zijn verschillende grote Joodse bevolkingsgroepen:
•Ashkenazi: Europese Joden.
•Sefardi: Joden uit het Middellandse Zeegebied, vooral Spanje.
•Mizrahi: Joden uit het Midden-Oosten.
Voortdurend geweld en de Holocaust
Helaas heeft het Joodse volk wereldwijd te maken gehad met geweld door de eeuwen heen. Dit gebeurde al in de Romeinse tijd, ging door in de middeleeuwen en bereikte een dieptepunt in de Tweede Wereldoorlog. Enkele voorbeelden:
•In Spaanse gebieden werden Joden door katholieke koningen gedwongen te vertrekken.
•In het Russische keizerrijk vonden pogroms plaats, waarbij Joden met veel geweld uit hun huizen en landen werden verjaagd.
•De Holocaust in de Tweede Wereldoorlog, waarin zes miljoen Joden systematisch werden vermoord door nazi-Duitsland.
Hoe werd de staat Israël gesticht?
Zionisme en de wens naar een eigen staat
De Joden hebben altijd een sterke band gehad met Jeruzalem, een heilige stad voor zowel Joden, christenen als moslims. Tijdens het Joodse Paasfeest, Pesach, zeiden Joden traditioneel: “Volgend jaar in Jeruzalem”. Dit verlangen naar een eigen plek kreeg vorm in het zionisme. Zionisme betekent dat Joden streven naar een eigen Joodse staat in de gebieden van het historische Koninkrijk Israël en Judea.
De oprichting en de Arabisch-Israëlische oorlog
In mei 1948 trokken de Britten zich terug uit het mandaatgebied Palestina. Hierdoor stonden de Joden en Arabieren in het gebied er alleen voor. De Verenigde Naties (VN) stelden voor om het gebied op te delen in een Joodse staat en een Arabische staat. Het Joodse volk ging hiermee akkoord, maar de Arabieren niet. Op het moment dat de Britten vertrokken, stichtte David Ben-Gurion officieel de staat Israël.
Wat waren de gevolgen van de oprichting van Israël?
De Nakba en de vlucht van Arabieren
De stichting van Israël had direct grote gevolgen. De Arabische landen riepen alle Arabieren die in het gebied woonden op om te vluchten. Deze massale vlucht staat later bekend als de Nakba (wat ‘catastrofe’ betekent in het Arabisch). Israël beloofde aan de Arabieren die niet vluchtten de Israëlische nationaliteit en dezelfde rechten.
De eerste oorlog en gebiedsverlies
Het doel van de aanval van de Arabische landen was om de nieuwe staat Israël te verwijderen. Meteen na de oprichting van Israël brak de Arabisch-Israëlische Oorlog uit, waarbij zes verschillende Arabische landen Israël aanvielen. Tegen alle verwachtingen in won Israël deze oorlog. Het enige terreinverlies dat Israël leed, was de verovering van de Westelijke Jordaanoever door Jordanië.
