Kosten, opbrengsten, omzet en winst

Variabele, constante en totale kosten

In economie worden de kosten van een product of dienst vaak onderverdeeld in variabele kosten en constante kosten. Variabele kosten zijn afhankelijk van de hoeveelheid die je produceert. Als je bijvoorbeeld een tafel maakt, heb je voor elke tafel extra schroeven nodig. Dus, hoe meer tafels je maakt, hoe hoger de kosten voor de schroeven worden.

Aan de andere kant hebben we constante kosten. Deze kosten zijn niet afhankelijk van de productie. Dit betekent dat, ongeacht hoeveel je van een product maakt, deze kosten altijd hetzelfde blijven. Voorbeelden zijn de huur van het gebouw, loonkosten voor vaste medewerkers, of gas, water en licht die gekoppeld zijn aan een vast maandbedrag.

De formule voor het berekenen van totale kosten is:

Totale kosten = Totale variabele kosten + Totale constante kosten

(TK = TVK + TCK)

Gemiddelde totale kosten

Je kunt ook de gemiddelde totale kosten berekenen. Dit doe je door de gemiddelde variabele kosten en gemiddelde constante kosten bij elkaar op te tellen. De formules hiervoor zien er als volgt uit:

•Totale variabele kosten/ q = gemiddelde variabele kosten

•Totale constante kosten/ q = gemiddelde constante kosten

•Gemiddelde variabele kosten + gemiddelde constante kosten = gemiddelde kosten

Het is ook mogelijk om de gemiddelde kosten in een keer te berekenen met behulp van de volgende formule:

•Totale kosten/ q = gemiddelde kosten

In de onderstaande grafiek zie je een voorbeeld van de gemiddelde constante kosten. Naarmate de productie vordert, nemen de gemiddelde constante kosten af. Je hebt namelijk een vast bedrag aan constante kosten dat over steeds meer producten verdeeld kan worden.

Marginale kosten

Dan heb je ook nog de marginale kosten. Dit zijn de extra kosten voor het produceren van één extra eenheid van een product. De formules hiervoor zijn:

•Marginale kosten = verandering van totale kosten / verandering van de hoeveelheid

•Marginale kosten = verandering van totale variabele kosten / verandering van de hoeveelheid

Een rekenvoorbeeld ter illustratie:

Over bedrijf X is het volgende bekend:

•Constante kosten: 30.000

•Variabele kosten: 100

•Ze hebben een productie van 10.000

Je begint met het berekenen van de totale kosten:

TK = TVK + TCK

TK = 100q + 30.000

TK = 100 x 10.000 + 30.000

TK = 1.030.000,-

Vervolgens bereken je de gemiddelde totale kosten:

GTK = TK/q

GTK = 1.030.000/10.000

GTK = 1.030

Daarna ga je over op het berekenen van de marginale kosten

MK = verandering van totale kosten/ verandering in q

TK = 100q + 30.000.

Je gaat nu voor q verschillende waardes invullen om de verandering te kunnen berekenen

TK = 100 x 1 + 30.000 = 30.100

TK = 100 x 2 + 30.000 = 30.200

De verandering in kosten is 30.100 - 30.200 = 100

De verandering in q = 2 - 1 = 1

MK = 100/1 = 100 euro

De marginale kosten zijn dus 100 euro

Opbrengsten en omzet

Nu we de kostenkant hebben besproken, gaan we naar de andere kant van de economische vergelijking: de opbrengsten. De totale opbrengsten, ook wel de omzet genoemd, bereken je door de verkoopprijs te vermenigvuldigen met de hoeveelheid verkochte producten:

Omzet = Prijs x q

Ook hier kun je weer gemiddeldes berekenen. De gemiddelde opbrengst bereken je door de omzet te delen door de hoeveelheid:

Gemiddelde opbrengst = Omzet/ q

Daarnaast zijn er ook de marginale opbrengsten, die je berekent door de verandering van de omzet te delen door de verandering van de hoeveelheid productie:

Marginale opbrengst = Verandering van omzet/ verandering van q

Winst

Om te weten hoeveel winst je maakt, moet je de totale opbrengsten min de totale kosten berekenen:

Totale winst = Totale opbrengsten - Totale kosten

Ook hier kun je het gemiddelde van berekenen:

Gemiddelde winst = Totale winst/ q

Break-even

Het wordt pas echt interessant wanneer je wilt weten op welk punt er winst wordt gemaakt. Dit wordt het break-even punt genoemd, het punt waar de totale kosten gelijk zijn aan de totale opbrengsten. Bij break-even geldt dus het volgende: TO = TK

Een rekenvoorbeeld ter illustratie:

De volgende gegevens zijn bekend:

•Constante Kosten = 20.000

•Variabele Kosten = 10

•Prijs = 50

We weten dat voor het break-even punt TO = TK geldt. We moeten dus eerst de formules van TO en TK opstellen.

TO = P x Q

TO = 50q

TK = TVK + TCK

TK = 10q + 20.000

50q = 10q + 20.000

40q = 20.000

q = 500

BEA = 500

Dit betekent dat de producent bij een productiehoeveelheid van 500 stuks zijn break-even afzet heeft bereikt. De break-even afzet ziet dus op de productiehoeveelheid bij het break-even punt.

De Break-even omzet ziet op de hoeveelheid omzet die wordt gemaakt op het break-even punt. Dit bereken je door de break-even afzet te vermenigvuldigen met de prijs: BEO = BEA x P

Dus 500 x 50 = 25.000,-

BEO = 25.000