Specialisatie en arbeidsdeling

Leerdoelen

•Je kunt uitleggen hoe arbeidsdeling en specialisatie de productiviteit verbeteren.

•Je kunt het verschil tussen een absoluut en een comparatief kostenvoordeel uitleggen en herkennen.

De basis van specialisatie: ruil en arbeidsdeling

Om te begrijpen wat specialisatie en arbeidsdeling precies inhouden, is het concept van ruil belangrijk. Geld als ruilmiddel is hierbij essentieel. Doordat iedereen geld wil hebben, kunnen we makkelijk producten en diensten met elkaar ruilen. Dit betekent dat je niet alles zelf hoeft te produceren. Deze mogelijkheid om te ruilen opent de deur naar arbeidsdeling.

Wat is arbeidsdeling?

Arbeidsdeling is het verdelen van taken. Dit kan op verschillende niveaus gebeuren:

•Tussen bedrijven: Het ene bedrijf produceert product A, terwijl het andere bedrijf product B produceert.

•Binnen bedrijven: Binnen één bedrijf worden de productietaken verdeeld over verschillende afdelingen of medewerkers.

Specialisatie

Arbeidsdeling brengt specialisatie met zich mee. Door taken te verdelen, kan elke medewerker of afdeling zich richten op één specifieke taak. Als je een taak keer op keer uitvoert, word je er steeds beter, sneller en efficiënter in. Dit proces van beter en sneller worden in één specifieke taak is specialisatie. Door te specialiseren kan een producent een product goedkoper produceren.

Kostenvoordelen door specialisatie

Specialisatie kan leiden tot verschillende soorten kostenvoordelen.

Absoluut kostenvoordeel

Een absoluut kostenvoordeel betekent dat één producent een product absoluut gezien, dus in euro's, goedkoper kan produceren dan andere producenten. Dit is een aantrekkelijke positie voor een bedrijf, omdat het je een voorsprong geeft op de concurrentie en helpt de markt te veroveren.

Comparatief kostenvoordeel

Een comparatief kostenvoordeel ontstaat wanneer de opofferingskosten van één producent lager zijn dan die van andere producenten.

Stel je voor: de concurrent is overal beter in. Maar jij bent in één specifiek product relatief gezien het minst slecht, of misschien wel veel beter in dat ene product dan in een ander product dat je zou kunnen maken. In dat geval kun je je het beste focussen op dat product waar je de laagste opofferingskosten hebt, omdat je daar relatief het meest efficiënt bent. Dit is jouw comparatieve voordeel. Het is dus zinvol om je te specialiseren, zelfs als je niet de absoluut beste bent, vanwege dit comparatieve kostenvoordeel.

Arbeidsproductiviteit

Arbeidsproductiviteit is de omvang van de productie van één arbeider in een bepaalde tijdseenheid. Het gaat hierbij dus niet om de totale productie van een bedrijf, maar om de bijdrage van één individuele medewerker (of per uur) in bijvoorbeeld een dag, week, maand of jaar. Het is belangrijk om bij vergelijkingen dezelfde tijdseenheid aan te houden.

Berekening arbeidsproductiviteit

\text{Arbeidsproductiviteit = }\frac{\text{Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelfde periode}}\frac{\text{Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelfde periode}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelfde periode}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelfde period}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelfde perio}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelfde peri}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelfde per}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelfde pe}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelfde p}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelfde }}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelfde}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelfd}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelf}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezel}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelg}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelgd}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelgde}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelgde }}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelgde}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelgd}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezelg}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dezel}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in deze}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in dez}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in de}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in d}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in }}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren in}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren i}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren }}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/uren}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/ure}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/ur}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/u}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers/}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemers}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknemer}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werkneme}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werknem}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werkne}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werkn}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal werk}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal wer}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal we}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal w}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal }}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aantal}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aanta}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aant}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aan}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal aa}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal a}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal }}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaala}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaalaa}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaalaan}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaalaant}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaalaan}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaalaa}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaala}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaal}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Totaa}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Tota}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{Tot}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{To}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\text{T}}\frac{\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}}{\placeholder{}}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een periode}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een period}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een perio}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een peri}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een per}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een pe}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een p}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een }\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in een}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in ee}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in e}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in }\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie in}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie i}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie }\text{Arbeidsproductiviteit = Totale productie}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale producti}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale product}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale produc}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale produ}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale prod}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale pro}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale pr}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale p}\text{Arbeidsproductiviteit = Totale }\text{Arbeidsproductiviteit = Totale}\text{Arbeidsproductiviteit = Total}\text{Arbeidsproductiviteit = Tota}\text{Arbeidsproductiviteit = Tot}\text{Arbeidsproductiviteit = To}\text{Arbeidsproductiviteit = T}\text{Arbeidsproductiviteit = }\text{Arbeidsproductiviteit =}\text{Arbeidsproductiviteit }\text{Arbeidsproductiviteit}\text{Arbeidsproductivitei}\text{Arbeidsproductivite}\text{Arbeidsproductivit}\text{Arbeidsproductivi}\text{Arbeidsproductiv}\text{Arbeidsproducti}\text{Arbeidsproduct}\text{Arbeidsproduc}\text{Arbeidsprodu}\text{Arbeidsprod}\text{Arbeidspro}\text{Arbeidspr}\text{Arbeidsp}\text{Arbeidspo}\text{Arbeidsp}\text{Arbeids}\text{Arbeid}\text{Arbei}\text{Arbe}\text{Arb}\text{Ar}\text{Are}\text{Ar}\text{A}\text{Ab}\text{Abr}\text{Abre}\text{Abrei}\text{Abre}\text{Abr}\text{Ab}\text{A}

Rekenvoorbeeld: Een bedrijf produceert 500 tafels per week. Er werken vier mensen. De arbeidsproductiviteit per werknemer is dan: \frac{500}{4}=125\frac{500}{4}=12\frac{500}{4}=124\frac{500}{4}=12\frac{500}{4}=1\frac{500}{4}=\frac{500}{4}\frac{500}{\placeholder{}}\frac{50}{\placeholder{}}\frac{5}{\placeholder{}}\frac{}{\placeholder{}}\frac{4}{\placeholder{}}\frac{\placeholder{}}{\placeholder{}}\text{/} tafels per werknemer per week.

Verhogen van de arbeidsproductiviteit

Om de arbeidsproductiviteit zo hoog mogelijk te krijgen, is het essentieel om de productiefactoren kapitaal en arbeid op de juiste manier in te zetten.

Kapitaal-intensieve productie

Als een bedrijf meer machinale hulpmiddelen (kapitaalgoederen) inzet, stijgt de kapitaal-intensiteit van de productie. Er wordt dan meer gebruik gemaakt van machines. Dit kan de arbeidsproductiviteit aanzienlijk verhogen, omdat machines veel sneller en efficiënter taken kunnen uitvoeren dan mensenhanden. Denk bijvoorbeeld aan iemand die een naaimachine gebruikt in plaats van met de hand naait; de productie van kledingstukken zal veel sneller gaan.

Arbeidsintensieve productie

De tegenhanger hiervan is arbeidsintensieve productie, waarbij relatief veel arbeid wordt gebruikt en minder kapitaal. Een voorbeeld hiervan is een fietsenmaker die een band plakt; dit gebeurt voornamelijk met de hand en er komen weinig machines aan te pas. Bij dit soort taken ligt de arbeidsproductiviteit vaak lager, simpelweg omdat er minder gebruikgemaakt kan worden van kapitaalhulpmiddelen.