Wat zijn enzymen en wat is hun belangrijkste functie in het lichaam?
Leerdoelen
•Je kunt uitleggen wat enzymen zijn.
•Je kunt vertellen hoe enzymen werken.
•Je kunt uitleggen welke rol enzymen spelen bij de vertering.
•Je kunt een optimumkromme aflezen van een enzym.
Enzymen
Enzymen zijn speciale eiwitten die in ons lichaam scheikundige reacties kunnen versnellen. Hierdoor kunnen allerlei processen, zoals verbranding en vertering, dus heel snel verlopen. Elk enzym is specifiek en past precies op één type molecuul – net zoals een sleutel in een slot. Wat echter geweldig is, is dat enzymen na gebruik, niet opgaan. Ze zijn herbruikbaar en kunnen dus altijd weer gebruikt worden om nieuwe moleculaire reacties te versnellen.
De rol van enzymen bij de vertering
Enkele moleculen in ons eten, zoals water en glucose, kunnen direct door ons lichaam worden opgenomen. Maar veel moleculen zijn te groot en moeten eerst worden afgebroken, of 'verteerd', voordat ze in ons bloed kunnen worden opgenomen. Enzymen spelen hierbij een cruciale rol, door bijvoorbeeld grote koolhydraten, lange ketens aminozuren (de bouwstenen van eiwitten) en grote vetmoleculen in kleinere stukjes te 'knippen'. Deze kleinere stukjes kunnen vervolgens gemakkelijk worden opgenomen door ons bloed.
Assimilatie en dissimilatie
Enzymen kunnen moleculen niet alleen afbreken, maar ook aan elkaar vastplakken. Dit proces wordt assimilatie genoemd. Hierbij plakt een enzym moleculen aan elkaar om een nieuw, groter molecuul te vormen.
Aan de andere kant kunnen enzymen moleculen ook in stukjes knippen, een proces dat dissimilatie wordt genoemd. Hierbij ontstaan er twee of meer nieuwe moleculen.
Hier zie je ook dat bij beide processen het enzym vrijkomt en dus ook opnieuw gebruikt zou kunnen worden.
Enzymactiviteit
De snelheid waarmee een enzym werkt wordt de enzymactiviteit genoemd. Deze activiteit wordt door verschillende factoren beïnvloed, zoals de pH-waarde van de omgeving of de temperatuur.
We kunnen de enzymactiviteit weergeven in een diagram, genaamd de optimumkromme. De optimale waarde (het 'optimum') is de waarde waarbij de enzymactiviteit het hoogste is. Deze is eenvoudig af te lezen in de optimumkromme.
Sommige enzymen werken het beste bij een bepaalde temperatuur - we noemen dit de optimumtemperatuur. Als de temperatuur te laag is (onder de minimumtemperatuur), of te hoog (boven de maximumtemperatuur), zal de enzymactiviteit verminderen. Extreem hoge temperaturen kunnen de enzymen zelfs 'uitzetten' of beschadigen waardoor ze niet meer werken.
