Een verbinding is vertakt als minstens één koolstofatoom (C-atoom) verbonden is met 3 of 4 andere C-atomen. Dit principe wordt vaak toegepast bij het bestuderen van koolwaterstoffen in de organische chemie.
Om te bepalen of een molecuul vertakt is, kijk je naar de koolstofketen. Als er zijgroepen aan de hoofdketen vastzitten, is de verbinding vertakt. Een lineaire (onvertakte) verbinding heeft alleen koolstofatomen die met maximaal twee andere koolstofatomen verbonden zijn, behalve de koolstofatomen aan de uiteinden van de keten.
Voorbeeld:
Stel je voor dat je de structuren van verschillende koolwaterstoffen bekijkt.
- Een molecuul als butaan (C₄H₁₀) kan een lineaire keten zijn (n-butaan), waarbij elk intern C-atoom met twee andere C-atomen is verbonden.
- Maar butaan kan ook vertakt zijn, zoals isobutaan (2-methylpropaan), waarbij één C-atoom is verbonden met drie andere C-atomen. Dit maakt isobutaan een vertakte verbinding.
Het herkennen van vertakte verbindingen is belangrijk omdat de vertakkingen invloed hebben op de eigenschappen van de stof, zoals het kookpunt.
Scheikunde