Uiteenzettende en beschouwende teksten zijn geen aparte schrijfdoelen zoals amuseren of overtuigen, maar ze beschrijven wel hoe een tekst kan zijn opgebouwd of wat de intentie van de schrijver is.
- Uiteenzettende teksten: Bij een uiteenzettende tekst legt de schrijver een onderwerp uit of licht deze toe. Het hoofddoel is om kennis over te brengen aan de lezer. Dit komt overeen met het schrijfdoel 'informeren'. Voorbeelden zijn studieboeken of wetenschappelijke artikelen.
- Beschouwende teksten: In beschouwende teksten presenteert de schrijver verschillende meningen of gezichtspunten over een onderwerp. Het doel is dat de lezer zelf een weloverwogen oordeel kan vormen. De schrijver probeert de lezer niet per se van zijn eigen mening te overtuigen, maar laat de lezer nadenken over verschillende kanten van een kwestie. Dit past bij het schrijfdoel 'opiniëren'. Voorbeelden hiervan zijn essays of verslagen met een voor- en nadelenstructuur.
Nederlands