Wat zijn de kenmerken en fases van hoogconjunctuur en laagconjunctuur?

De economie is altijd in beweging en kent periodes van snellere en langzamere groei. Deze schommelingen rond de gemiddelde, verwachte groei (de trendmatige ontwikkeling van het bruto binnenlands product, of bbp) noemen we de conjunctuur. Het bbp is de totale waarde van alle goederen en diensten die in een land in een bepaalde periode worden geproduceerd.

Hoogconjunctuur

Hoogconjunctuur is een periode waarin de economische groei hoger is dan de trendmatige groei. Dit betekent dat mensen en bedrijven samen meer geld uitgeven dan normaal, wat we ook wel overbesteding noemen.

Kenmerken van een hoogconjunctuur:

• Effectieve vraag neemt toe: Er is veel vraag naar goederen en diensten.
• Lage werkloosheid: De werkloosheid is lager dan de structurele werkloosheid (de werkloosheid die er altijd is, zelfs als de economie goed draait). Er is veel vraag naar arbeid.
• Krapte op de arbeidsmarkt: Bedrijven hebben moeite om personeel te vinden, waardoor lonen vaak stijgen.
• Positieve output gap: De feitelijke productie is hoger dan de potentiële productie (wat maximaal geproduceerd kan worden).
• Bestedingsinflatie: Prijzen stijgen doordat mensen veel geld uitgeven.
• Maximale bezettingsgraad: Bedrijven produceren bijna op hun maximale capaciteit.
• Stijgende rente: Er is meer vraag naar kapitaal, waardoor de rente stijgt.

Laagconjunctuur

Laagconjunctuur is een periode waarin de economische groei lager is dan de trendmatige groei. Mensen en bedrijven geven minder geld uit, wat we onderbesteding noemen.

Kenmerken van een laagconjunctuur:

• Effectieve vraag neemt af: Er is minder vraag naar goederen en diensten.
• Hoge werkloosheid: De werkloosheid is hoger dan de structurele werkloosheid. Er ontstaat conjuncturele werkloosheid, wat betekent dat mensen werkloos zijn omdat de economie slecht draait en bedrijven minder produceren.
• Negatieve output gap: De feitelijke productie is lager dan de potentiële productie.
• Dalende bezettingsgraad: Bedrijven produceren niet op hun maximale capaciteit.
• Dalende rente: Er is minder vraag naar kapitaal, waardoor de rente daalt.

De fases van de conjunctuur

De economie beweegt zich in verschillende fases rondom de trendmatige groei:

1. Overspanning: Dit is de piek van een hoogconjunctuur. De vraag is groter dan de productiecapaciteit en er is sprake van overbesteding.
2. Recessie: De economie begint te krimpen. Van een recessie spreken we wanneer de economische daling minstens twee kwartalen (een half jaar) duurt.
3. Depressie: Dit is het dieptepunt van een laagconjunctuur. Er wordt ver onder de productiecapaciteit geproduceerd en de werkloosheid stijgt sterk. Er is sprake van onderbesteding.
4. Opleving: De vraag naar goederen en diensten neemt weer toe en de economie begint langzaam weer te groeien.

Rekenvoorbeeld: Output Gap

De output gap is het verschil tussen de feitelijke productie ($Y$) en de potentiële productie ($Y_p$).

• Positieve output gap (hoogconjunctuur): Als de feitelijke productie 100 is en de potentiële productie 90, dan is de output gap: $Output\ gap = Y - Y_p = 100 - 90 = 10$ De output gap is dan positief.
• Negatieve output gap (laagconjunctuur): Als de feitelijke productie 80 is en de potentiële productie 90, dan is de output gap: $Output\ gap = Y - Y_p = 80 - 90 = -10$ De output gap is dan negatief.