Wat zijn basen en zuren?

Een base is een stof die een pH heeft die hoger is dan 7. Hoe hoger het getal, hoe basischer de stof is. Basen kunnen een $\mathrm{H}^{+}$-ion opnemen. Er zijn vier soorten stoffen die als base kunnen fungeren:

1. Zouten met hydroxide-ionen ($\mathrm{OH}^{-}$): Deze ionen zijn negatief geladen en trekken daardoor een positief $\mathrm{H}^{+}$-ion aan. Een voorbeeld is gootsteenontstopper.
2. Zouten met oxide-ionen ($\mathrm{O}^{2-}$): Deze ionen zijn twee keer negatief geladen en kunnen daardoor sterk $\mathrm{H}^{+}$-ionen opnemen. Ze zitten bijvoorbeeld in ijzerroest.
3. Zouten met een carbonaat-ion ($\mathrm{CO}_{3}^{2-}$): Dit ion is ook twee keer negatief geladen en kan $\mathrm{H}^{+}$-ionen opnemen. Je vindt ze in soda, kalksteen en ketelsteen.
4. Ammoniak ($\mathrm{NH}_{3}$): Dit is een molecuul. Het stikstofatoom in ammoniak heeft een vrij elektronenpaar waarmee het een $\mathrm{H}^{+}$-ion kan binden. Ammoniak zit in ammonia.

Zuren zijn het tegenovergestelde van basen. Een zuur is een stof die $\mathrm{H}^{+}$-ionen kan afstaan. Dit zijn positief geladen waterstofdeeltjes. Hoe meer $\mathrm{H}^{+}$-ionen een zuur kan afstaan, hoe zuurder de stof is en hoe lager de pH-waarde. Een lage pH betekent dus een hoge zuurgraad.

Je kunt zuren vaak herkennen aan de letter $\mathrm{H}$ in hun molecuulformule, zoals $\mathrm{HCl}$ (zoutzuur) of $\mathrm{H}_{2}\mathrm{SO}_{4}$ (zwavelzuur). Wanneer je een zuur in water oplost, vallen de zuurmoleculen uit elkaar. Hierbij komen de $\mathrm{H}^{+}$-ionen los en bewegen ze vrij door de oplossing. Er komt dan ook een negatief geladen zuurrestion vrij.

Bekende zuren die je vaak tegenkomt zijn:

• Azijnzuur ($\mathrm{CH}_{3}\mathrm{COOH}$) in azijn.
• Salpeterzuur ($\mathrm{HNO}_{3}$) in zure regen.
• Waterstofchloride ($\mathrm{HCl}$), ook wel zoutzuur genoemd, in maagsap.
• Zwavelzuur ($\mathrm{H}_{2}\mathrm{SO}_{4}$) in accu's.