Het deconcentratiebeleid, ook wel spreidingsbeleid genoemd, en het concentratiebeleid zijn twee manieren waarop Nederland na de Tweede Wereldoorlog is omgegaan met verstedelijking.
Hier zijn de belangrijkste verschillen:
| Kenmerk | Deconcentratiebeleid (Spreidingsbeleid) (ca. 1960-1980) | Concentratiebeleid (Vinex) (na 1990) |
|---|
| Verstedelijking | Suburbanisatie, urban sprawl (uitbreiding stedelijk gebied) | Re-urbanisatie, compacte stad (stedelijk wonen populairder) |
| Locatie bouw | Buiten de stad (groeikernen) | In de stad (lege terreinen) of aan bestaande steden (Vinex-wijken) |
| Woontypes | Eengezinswoningen met tuin | Meer appartementen, smallere eengezinswoningen met tuintje |
| Bebouwingsdichtheid | Lage bebouwingsdichtheid | Hogere bebouwingsdichtheid (meer woningen per hectare) |
| Verkeer | Gebaseerd op toename autobezit | Gericht op openbaar vervoer (bus, tram, trein) |
| Straatpatronen | Doodlopende straten (cul-de-sac), woonerven | Klassieke gridstructuren of nieuwe creatieve vormen |
Het deconcentratiebeleid is uiteindelijk verlaten omdat het niet de gewenste resultaten opleverde en nieuwe uitdagingen creëerde. De belangrijkste redenen hiervoor waren:
- Werkgelegenheid migreerde niet mee: Banen en bedrijven bleven vaak in de grote steden, terwijl mensen naar de groeikernen verhuisden.
- Toenemende files en verkeersopstoppingen: Door het forensenverkeer tussen groeikernen en steden ontstonden veel files.
- Concentratie van sociaaleconomische problemen in steden: Gezinnen met hogere inkomens trokken weg, waardoor in de steden wijken achterbleven met een concentratie van problemen zoals armoede en werkloosheid.
Deze problemen leidden rond 1990 tot een omslag naar het concentratiebeleid, met de ontwikkeling van Vinex-wijken direct aan de steden.