Het deconcentratiebeleid, ook bekend als spreidingsbeleid, werd tussen ongeveer 1960 en 1980 in Nederland gevoerd. Dit beleid had als doel verstedelijking te spreiden door de bouw van woningen buiten de grote steden, met name in zogenaamde groeikernen, te stimuleren. Ondanks deze intentie bleek het beleid uiteindelijk niet effectief en werd het rond 1990 door de overheid stopgezet vanwege diverse nadelen en ongewenste gevolgen.
De belangrijkste redenen waarom het deconcentratiebeleid niet werkte, zijn:
- Werkgelegenheid migreerde niet mee: Hoewel veel mensen verhuisden naar de groeikernen, bleven de meeste banen en bedrijven gevestigd in de grote steden. Dit betekende dat mensen wel buiten de stad woonden, maar vaak nog dagelijks naar de stad moesten reizen voor hun werk.
- Toenemende files en verkeersopstoppingen: Omdat de werkgelegenheid niet meeverhuisde, ontstonden er grote forenzenstromen. Veel bewoners van de groeikernen reisden met de auto naar hun werk in de stad, wat leidde tot een significante toename van files en verkeerscongestie.
- Concentratie van sociaaleconomische problemen in steden: De bevolkingsgroepen die de middelen hadden om te verhuizen naar de groeikernen (vaak gezinnen met hogere inkomens en een auto), trokken weg uit de steden. Hierdoor bleven er in de stadswijken groepen achter waar sociaaleconomische problemen, zoals armoede en werkloosheid, zich gingen concentreren.
Deze problemen maakten duidelijk dat het spreidingsbeleid niet de gewenste resultaten opleverde en zelfs nieuwe uitdagingen creëerde. Dit leidde tot een beleidsomslag rond 1990 naar het concentratiebeleid, waarbij de focus verschoof naar de ontwikkeling van compacte steden en de bouw van Vinex-wijken direct aan bestaande steden.