Wanneer neemt een atoom elektronen op of staat het af?

Atomen nemen elektronen op of staan ze af om een stabiele toestand te bereiken. Ze streven ernaar om een volle buitenste elektronenlaag te hebben, net zoals de edelgassen. Dit principe staat bekend als de 'octetregel', wat betekent dat atomen vaak acht elektronen in hun buitenste schil willen hebben (met uitzondering van de eerste schil, die vol is met twee elektronen).

• Elektronen afstaan: Als een atoom weinig elektronen in zijn buitenste schil heeft (bijvoorbeeld 1, 2 of 3 elektronen), is het voor het atoom vaak makkelijker om deze elektronen af te staan. Door elektronen af te staan, krijgt het atoom een positieve elektrische lading, omdat er dan meer positief geladen protonen in de kern zijn dan negatief geladen elektronen eromheen. Een atoom dat elektronen afstaat, wordt een positief ion (ook wel kation genoemd).
• Elektronen opnemen: Als een atoom bijna een volle buitenste schil heeft (bijvoorbeeld 5, 6 of 7 elektronen), is het voor het atoom vaak makkelijker om extra elektronen op te nemen om die schil vol te maken. Door elektronen op te nemen, krijgt het atoom een negatieve elektrische lading, omdat er dan meer negatief geladen elektronen zijn dan positief geladen protonen. Een atoom dat elektronen opneemt, wordt een negatief ion (ook wel anion genoemd).

De specifieke neiging om elektronen op te nemen of af te staan hangt af van de elektronenconfiguratie van het atoom en hoe sterk het atoom aan elektronen trekt. Deze aantrekkingskracht wordt ook wel elektronegativiteit genoemd.