Een bijvoeglijk naamwoord wordt zelfstandig gebruikt wanneer het de functie van een zelfstandig naamwoord overneemt. Het beschrijft dan niet langer een eigenschap van een ander woord dat ernaast staat, maar het staat op zichzelf en verwijst naar een persoon of zaak.
Hoe herken je dit?
Het belangrijkste kenmerk is dat het zelfstandig naamwoord waar het bijvoeglijk naamwoord normaal gesproken bij hoort, ontbreekt. Het bijvoeglijk naamwoord neemt dan de plaats van dat ontbrekende zelfstandig naamwoord in.
Voorbeelden:
-
In de zin: "Neem jij die rode?"
- 'Rode' is een bijvoeglijk naamwoord.
- Er ontbreekt een zelfstandig naamwoord, zoals 'auto', 'fiets' of 'appel'.
- 'Rode' verwijst hier naar 'het rode ding' of 'de rode auto/fiets/appel', afhankelijk van de context. Het staat op zichzelf en functioneert als een zelfstandig naamwoord.
-
Als je twee appels ziet, een groene en een rode, en je zegt: "Ik wil de rode."
- Hier ontbreekt het woord 'appel'.
- 'Rode' wordt zelfstandig gebruikt om naar de rode appel te verwijzen.
Vergelijking met niet-zelfstandig gebruik:
- "De zieke koe": 'zieke' is een bijvoeglijk naamwoord dat 'koe' beschrijft. 'Koe' is aanwezig.
- "Heb jij die gele auto?": 'gele' is een bijvoeglijk naamwoord dat 'auto' beschrijft. 'Auto' is aanwezig.
- "De appel is rood": 'rood' is een bijvoeglijk naamwoord dat 'appel' beschrijft. 'Appel' is aanwezig.
In deze voorbeelden wordt het bijvoeglijk naamwoord niet zelfstandig gebruikt, omdat het zelfstandig naamwoord waar het bij hoort, expliciet genoemd wordt.
Nederlands