Wat is het verschil tussen een nulsomspel en een niet-nulsomspel?

Bij een nulsomspel is de totale winst of het totale verlies van alle deelnemers samen altijd nul. Dit betekent dat als de ene partij iets wint, de andere partij precies evenveel verliest. Er is geen manier om de totale hoeveelheid 'winst' te vergroten; het is een kwestie van herverdeling.

Een klassiek voorbeeld hiervan is een pokerwedstrijd. Als jij een pot wint, komt dat geld rechtstreeks uit de zakken van de andere spelers. De totale hoeveelheid geld in het spel blijft hetzelfde; het verschuift alleen van de ene speler naar de andere. Jouw winst is precies het verlies van de anderen. Ook bij schaken is het een nulsomspel: als speler A wint, krijgt hij 1 punt en speler B 0 punten. De totale uitkomst is altijd 1, maar de winst van de één is het verlies van de ander.

Bij een niet-nulsomspel is dat anders. Hierbij kan de totale waarde wel veranderen. Dat betekent dat er strategieën mogelijk zijn waarbij alle deelnemers beter af kunnen zijn, of juist allemaal slechter af. Overleg en samenwerking kunnen hier dus heel zinvol zijn.

Stel je voor dat twee bedrijven, bedrijf A en bedrijf B, allebei frisdrank verkopen. Ze overwegen allebei om hun prijzen te verlagen om meer klanten te trekken.

• Scenario 1: Prijzenoorlog Als bedrijf A de prijs verlaagt, en bedrijf B doet dat ook, dan krijgen ze misschien niet meer klanten, maar hun winstmarges dalen wel enorm. Uiteindelijk kunnen ze allebei slechter af zijn, en misschien zelfs failliet gaan. Dit is een uitkomst waarbij beide partijen verliezen.

• Scenario 2: Samenwerking Als bedrijf A en bedrijf B met elkaar overleggen en afspreken om hun prijzen niet te verlagen, kunnen ze allebei hun winstmarges behouden. Ze concurreren dan misschien op andere manieren (kwaliteit, service), maar vermijden een prijzenoorlog die hen allebei schaadt. Dit is een uitkomst waarbij beide partijen beter af zijn.

In dit voorbeeld kan de totale 'winst' (of verlies) van de bedrijven variëren, afhankelijk van hun keuzes. Ze kunnen samen een betere uitkomst bereiken dan wanneer ze alleen aan hun eigen korte termijn belang denken.