Wat is het verschil tussen genoom en epigenoom?

Het genoom en het epigenoom zijn beide belangrijke concepten in de biologie, maar ze verwijzen naar verschillende aspecten van onze genetische informatie.

• Het genoom is de complete set van al het genetische materiaal (DNA) dat in een organisme aanwezig is. Je kunt het zien als het complete 'bouwplan' van een organisme, opgeslagen in de DNA-strengen in elke cel. Dit bouwplan bevat alle genen die bepalen hoe een organisme eruitziet, hoe het functioneert en welke eigenschappen het heeft. Het genoom is dus de basis van wie je bent en is in principe vast en verandert niet gedurende je leven.

• Het epigenoom is een extra laagje informatie dat óver je genoom heen ligt. Het verandert de DNA-sequentie (de volgorde van de bouwstenen van je DNA) zelf niet, maar het bepaalt welke genen in je genoom 'aan' of 'uit' staan, of hoe sterk ze tot uiting komen. Dit gebeurt bijvoorbeeld door processen zoals methylering, waarbij kleine chemische groepjes (methylgroepen) aan het DNA binden. Dit kan het DNA compacter maken, waardoor genen minder goed afleesbaar zijn en dus minder actief worden.

Het grote verschil is dus:

• Het genoom is je vaste, complete bouwplan (je DNA-code) dat je erft en dat in principe niet verandert.
• Het epigenoom is dynamisch en kan gedurende je leven veranderen onder invloed van omgevingsfactoren, zoals voeding, stress of licht. Het bepaalt welke delen van dat bouwplan actief zijn en kan zelfs worden doorgegeven bij celdeling en soms aan het nageslacht.