Rome begon als een koninkrijk, geregeerd door koningen. De overgang naar een republiek vond plaats rond 509 v.Chr. toen de laatste koning, Lucius Tarquinius Superbus, werd verdreven. Deze verdrijving was het gevolg van onvrede over zijn tirannieke bewind.
Na de verdrijving van de koning werd Rome een republiek, wat betekent dat het niet langer door één persoon met absolute macht werd geregeerd. In plaats daarvan werd de macht verdeeld over verschillende gekozen functionarissen. De belangrijkste hiervan waren de senatoren en de consuls.
- Consuls: Dit waren de twee hoogste magistraten van de republiek. Ze werden jaarlijks gekozen en hadden de uitvoerende macht, wat inhield dat ze het leger aanvoerden en de wetten uitvoerden. Ze controleerden elkaar, wat machtsmisbruik moest voorkomen.
- Senaat: De Senaat bestond uit ervaren en invloedrijke mannen, vaak voormalige magistraten. Hoewel de Senaat formeel geen wetgevende macht had, was hun advies van groot gewicht en speelden ze een cruciale rol in het beleid, de financiën en het buitenlandse beleid van Rome.
Deze nieuwe bestuursvorm legde de basis voor de verdere ontwikkeling en expansie van Rome, waarbij de burgers meer inspraak kregen (althans de vrije mannen) en de macht meer gespreid was dan onder een koning.
Geschiedenis