Wat zijn de oorzaken en gevolgen van de opkomst van steden in de middeleeuwen?

De opkomst van steden in de late middeleeuwen (ongeveer 1000-1500) had verschillende oorzaken en gevolgen:

Oorzaken van de opkomst van steden:

• Verbeteringen in de landbouw: Boeren gingen meer land ontginnen en gebruikten nieuwe technieken, zoals het drieslagstelsel en de ijzeren ploeg. Dit leidde tot veel hogere landbouwopbrengsten.
• Voedseloverschotten en handel: Door de hogere opbrengsten ontstonden er voedseloverschotten. Deze overschotten werden verhandeld op markten.
• Ontstaan van markten en specialisatie: Mensen gingen dicht bij deze markten wonen om hun spullen te verkopen en andere benodigdheden te kopen. Dit leidde tot het ontstaan van steden en zogenaamde landbouwstedelijke samenlevingen. Niet iedereen hoefde meer boer te zijn, waardoor mensen zich konden specialiseren in andere beroepen, zoals ambachten.
• Geografische focus: Deze verstedelijking vond vooral plaats in gebieden zoals Noord-Italië, West-Vlaanderen en West-Nederland.

Gevolgen van de opkomst van steden:

• Economische ontwikkeling: Met de groei van de handel ontstonden ook financiële instellingen, de Hanze (samenwerkingsverbanden van steden) en gildes (beroepsverenigingen voor ambachtslieden).
• Verwerving van stadsrechten: Steden wilden steeds onafhankelijker worden van hun landheer. Daarom onderhandelden ze over stadsrechten. Met stadsrechten mochten steden hun eigen bestuur en rechtspraak regelen en kregen ze vaak het recht op zelfverdediging, bijvoorbeeld door een stadsmuur aan te leggen. Deze rechten werden vaak verkregen in ruil voor geld of steun aan de vorst of edelman.
• Aanhoudende migratie: Vanaf de 14e eeuw bleef de verstedelijking doorgaan, ondanks tegenslagen zoals de pest en hongersnoden. Dit kwam doordat steeds meer mensen van het platteland naar de stad trokken, op zoek naar werk en betere leefomstandigheden.