De Renaissance, wat 'wedergeboorte' betekent, was een periode van grote veranderingen die zich kenmerkte door een veranderend mens- en wereldbeeld en een hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid. Deze ontwikkelingen zijn met elkaar verbonden in duidelijke oorzaak-gevolgrelaties.
Oorzaken voor het ontstaan van de Renaissance in Italië:
- Oorzaak: In de 14e eeuw ontstond een rijke burgerij in Italiaanse stadstaten door handel.
- Gevolg: Deze rijke kooplieden voelden zich niet meer thuis bij het middeleeuwse idee dat alleen het leven na de dood belangrijk was. Ze wilden genieten van het leven op aarde (carpe diem) in plaats van alleen aan het hiernamaals te denken (memento mori). Dit leidde tot een verandering in mentaliteit, wat een directe oorzaak is voor het kenmerkend aspect "Het veranderende mens- en wereldbeeld".
- Oorzaak: Door handel met de Arabische wereld kwamen de Italianen in aanraking met bewaarde en vertaalde Griekse teksten.
- Gevolg: Kennis van klassieke denkers zoals Aristoteles werd herontdekt en verspreid. Dit stimuleerde de "Hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid".
- Oorzaak: Italië vormde het hart van het Romeinse Rijk, waardoor men voortdurend geconfronteerd werd met overblijfselen van het klassieke verleden.
- Gevolg: Dit zorgde voor een natuurlijke en constante inspiratiebron voor de hernieuwde belangstelling voor de klassieke oudheid, wat een oorzaak is voor "De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid".
- Oorzaak: De val van Constantinopel in 1453.
- Gevolg: Veel christelijke geleerden vluchtten naar Italië en namen waardevolle kennis over de klassieke (vooral Griekse) cultuur mee. Dit versterkte "De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid".
Gevolgen van de Renaissance (vanaf ongeveer 1500):
- Oorzaak: Het veranderende mens- en wereldbeeld, waarbij de mens en het individu centraler kwamen te staan.
- Gevolg: De wetenschap bloeide op (bijvoorbeeld anatomie), en kunstenaars zoals Leonardo da Vinci en Michelangelo bestudeerden verhoudingen nauwkeurig en voorzagen hun werk van hun eigen naam. Dit past bij "Het veranderende mens- en wereldbeeld en het begin van een nieuwe wetenschappelijke belangstelling".
- Oorzaak: De hernieuwde belangstelling voor de klassieke oudheid en het individu.
- Gevolg: Het ideaalbeeld van de homo universalis (universele mens) ontstond. Dit was iemand met een scherp verstand, atletisch lichaam en talent op meerdere terreinen van kunst en wetenschap. Leonardo da Vinci en Michelangelo zijn hier bekende voorbeelden van. Dit is een gevolg van "Het veranderende mens- en wereldbeeld en het begin van een nieuwe wetenschappelijke belangstelling".
- Oorzaak: De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid.
- Gevolg: Geleerden, genaamd humanisten (zoals Erasmus en Maarten Luther), gingen klassieke teksten en oorspronkelijke christelijke teksten kritisch bestuderen en vertalen. Dit past bij "Het veranderende mens- en wereldbeeld en het begin van een nieuwe wetenschappelijke belangstelling" én "De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid".
- Oorzaak: De hernieuwde belangstelling voor de klassieke oudheid.
- Gevolg: In de kunst en architectuur lieten kunstenaars zich inspireren door de Grieks-Romeinse bouwstijl (bogen, zuilen) en verwerkten ze klassieke verhalen en figuren (zoals Plato, Aristoteles, Pythagoras, Socrates) in hun werk, bijvoorbeeld in Rafaëls 'De School van Athene'. Dit is een direct gevolg van "De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de klassieke oudheid".
Geschiedenis