In de benedenloop van een rivier, het deel dat het dichtst bij de zee ligt en waar het verval het kleinst is, kunnen verschillende maatregelen worden genomen om hoge piekafvoeren te voorkomen. Deze maatregelen richten zich voornamelijk op het creëren van meer ruimte voor de rivier en het versneld afvoeren van water.
Een belangrijke maatregel is het versneld afvoeren van water naar zee. Dit is specifiek voor de benedenloop, omdat deze direct in verbinding staat met de zee. Door bijvoorbeeld nevengeulen te creëren, kan water sneller de rivier verlaten, wat wateroverlast in het gebied vermindert. Dit past binnen de drietrapsstrategie voor watermanagement, waarbij in de benedenloop de focus ligt op 'afvoeren', naast 'vasthouden' (in de bovenloop) en 'bergen' (in de midden- en benedenloop).
Andere concrete maatregelen die in de benedenloop worden toegepast om ruimte voor de rivier te maken en zo hoge piekafvoeren te voorkomen, zijn:
- Dijkverlegging: Winterdijken worden verder van de rivier geplaatst, waardoor de rivier meer ruimte krijgt om uit te stromen bij hoge waterstanden.
- Aanleg van hoogwatergeulen of nevengeulen: Dit zijn extra geulen naast de hoofdrivier die bij hoge waterstanden een deel van het water kunnen afvoeren, waardoor de druk op de hoofdgeul afneemt.
- Verlagen van kribben: Kribben die boven het water uitsteken, worden verlaagd zodat het water er makkelijker overheen kan stromen, wat de doorstroming verbetert.
- Verlagen van het zomerbed: Het rivierbed wordt in de zomer verdiept, waardoor er meer capaciteit is voor waterafvoer tijdens perioden van hoge waterstanden.
- Vergraven en verdiepen van uiterwaarden: De uiterwaarden worden dieper gemaakt, zodat ze meer water kunnen bergen bij hoge waterstanden en de rivier meer ruimte krijgt.
- Verwijderen van obstakels: Gebouwen, bruggenpijlers of andere objecten in de uiterwaarden die de waterstroom belemmeren, worden weggehaald om de doorstroming te optimaliseren.
- Ontpoldering: Dijken worden weggehaald bij laaggelegen gebieden, waardoor de rivier daarheen kan stromen en zo meer ruimte krijgt om uit te breiden.
- Zomerdijken weghalen: Dit creëert natuurlijke oevers en geeft de rivier meer ruimte om te meanderen en water te bergen.
- Aanwijzen van overstromingsgebieden: Gebieden die bij hoge waterstanden gecontroleerd mogen overstromen om elders wateroverlast te voorkomen, fungeren als tijdelijke waterberging.
Deze maatregelen dragen allemaal bij aan het vergroten van de afvoercapaciteit en de bergingsmogelijkheden van de rivier in de benedenloop, wat essentieel is om de gevolgen van piekafvoeren te beperken en overstromingen te voorkomen.
Aardrijkskunde