Erfelijke eigenschappen worden weergegeven met behulp van letters, die allelen worden genoemd. Elk individu erft twee allelen voor elke eigenschap, één van elke ouder. Deze allelen bepalen samen hoe een eigenschap tot uiting komt.
Om dit te begrijpen, zijn er een paar belangrijke termen:
- Allelen: Dit zijn verschillende varianten van een gen. Ze worden vaak met letters aangeduid. Een hoofdletter (bijvoorbeeld 'T') staat meestal voor een dominant allel, en een kleine letter (bijvoorbeeld 't') voor een recessief allel.
- Genotype: Dit is de combinatie van de twee allelen die een individu heeft voor een bepaalde eigenschap. Het genotype beschrijft de genetische samenstelling. Voorbeelden zijn:
- TT (homozygoot dominant): Twee dominante allelen.
- Tt (heterozygoot): Eén dominant en één recessief allel.
- tt (homozygoot recessief): Twee recessieve allelen.
- Fenotype: Dit is de zichtbare eigenschap die het gevolg is van het genotype. Het fenotype is wat je kunt zien of waarnemen.
Hoe werkt het met dominant en recessief?
- Als een dominant allel (T) aanwezig is, komt de dominante eigenschap tot uiting, zelfs als er ook een recessief allel (t) aanwezig is (zoals bij Tt).
- De recessieve eigenschap komt alleen tot uiting als er twee recessieve allelen aanwezig zijn (tt).
Voorbeeld: Tongrollen
Stel dat de mogelijkheid om te tongrollen een dominante eigenschap is (T) en het niet kunnen tongrollen een recessieve eigenschap (t).
- Iemand met genotype TT kan tongrollen.
- Iemand met genotype Tt kan ook tongrollen (omdat T dominant is).
- Iemand met genotype tt kan niet tongrollen.
Dit systeem helpt om te voorspellen welke eigenschappen nakomelingen kunnen krijgen.
Biologie