De zwaartekracht (Fz) zelf bereken je meestal met de formule:
Fz=m⋅g
Hierin is m de massa van het voorwerp in kilogram (kg) en g is de valversnelling (op aarde ongeveer 9,81 N/kg).
Goniometrie gebruik je niet direct om Fz te vinden, maar wel om de componenten van de zwaartekracht te berekenen als een voorwerp op een helling ligt. Of, als je één van die componenten en de hellingshoek weet, kun je daarmee Fz terugrekenen.
Wanneer een voorwerp op een helling ligt, kun je de zwaartekracht (Fz) ontbinden in twee componenten:
- De component evenwijdig aan de helling (Fz,x): Deze component zorgt ervoor dat het voorwerp langs de helling naar beneden wil bewegen.
- De component loodrecht op de helling (Fz,y): Deze component drukt het voorwerp tegen de helling aan.
Deze componenten vormen samen met de zwaartekracht (Fz) een rechthoekige driehoek. De hoek van de helling (α) is gelijk aan de hoek tussen de zwaartekracht (Fz) en de component loodrecht op de helling (Fz,y).
Je kunt de componenten berekenen met de volgende goniometrische formules:
- Component evenwijdig aan de helling (Fz,x):
Fz,x=Fz⋅sin(α)
Hierbij is Fz de totale zwaartekracht en α de hellingshoek.
- Component loodrecht op de helling (Fz,y):
Fz,y=Fz⋅cos(α)
Hierbij is Fz de totale zwaartekracht en α de hellingshoek.
Voorbeeld:
Stel, een blok met een massa van 5 kg ligt op een helling van 30 graden.
- Bereken de totale zwaartekracht (Fz):
Fz=m⋅g=5 kg⋅9,81 N/kg=49,05 N
- Bereken de component evenwijdig aan de helling (Fz,x):
Fz,x=Fz⋅sin(α)=49,05 N⋅sin(30∘)=49,05 N⋅0,5=24,525 N
- Bereken de component loodrecht op de helling (Fz,y):
Fz,y=Fz⋅cos(α)=49,05 N⋅cos(30∘)≈49,05 N⋅0,866=42,47 N
Hoe vind je Fz terug met een component en de hellingshoek?
Als je bijvoorbeeld de component evenwijdig aan de helling (Fz,x) en de hellingshoek (α) weet, kun je Fz terugrekenen:
Fz=sin(α)Fz,x
Of als je de component loodrecht op de helling (Fz,y) en de hellingshoek (α) weet:
Fz=cos(α)Fz,y
Voorbeeld:
Stel, de component evenwijdig aan de helling (Fz,x) is 24,525 N en de hellingshoek is 30 graden.
Fz=sin(30∘)24,525 N=0,524,525 N=49,05 N
Dit komt overeen met de eerder berekende Fz.