De begrippen homozygoot, heterozygoot, dominant en recessief beschrijven de samenstelling van genen en hoe deze tot uiting komen in eigenschappen.
- Homozygoot: Dit betekent dat een individu twee gelijke allelen heeft voor een bepaald gen. Allelen zijn verschillende varianten van een gen.
- Als beide allelen dominant zijn (bijvoorbeeld AA), spreken we van homozygoot dominant.
- Als beide allelen recessief zijn (bijvoorbeeld aa), spreken we van homozygoot recessief.
- Heterozygoot: Dit betekent dat een individu twee verschillende allelen heeft voor een bepaald gen (bijvoorbeeld Aa).
- Dominant allel: Een dominant allel wordt altijd aangegeven met een hoofdletter (bijvoorbeeld A). Dit allel komt tot uiting in de eigenschap (het fenotype), zelfs als er maar één kopie van aanwezig is (dus zowel bij AA als bij Aa).
- Recessief allel: Een recessief allel wordt aangegeven met een kleine letter (bijvoorbeeld a). Dit allel komt alleen tot uiting in de eigenschap als er twee kopieën van aanwezig zijn (dus alleen bij aa). Als een individu heterozygoot is (Aa), is het recessieve allel wel aanwezig, maar komt het niet tot uiting; het individu is dan een 'drager' van de eigenschap.
Voorbeeld:
Stel, de eigenschap oogkleur wordt bepaald door één gen met twee allelen: bruin (B) en blauw (b). Bruin (B) is dominant over blauw (b).
- Een individu met genotype BB is homozygoot dominant en heeft bruine ogen.
- Een individu met genotype Bb is heterozygoot en heeft ook bruine ogen, omdat het dominante allel (B) tot uiting komt. Het individu is wel drager van het allel voor blauwe ogen.
- Een individu met genotype bb is homozygoot recessief en heeft blauwe ogen.
Biologie