Leerdoelen
•Je kunt globale grafieken tekenen.
•Je kunt globale grafieken beschrijven.
Wat zijn globale grafieken?
Globale grafieken laten zien hoe iets in de loop van de tijd verandert of in relatie tot iets anders. Je leest een grafiek altijd van links naar rechts om te zien hoe de waarde verandert. Een grafiek staat vaak in een assenstelsel. Een assenstelsel is een diagram met een horizontale as (die van links naar rechts loopt) en een verticale as (die van beneden naar boven loopt).
Hoe beschrijf je veranderingen in een grafiek?
Er zijn drie belangrijke termen om te beschrijven hoe een grafiek verandert als je van links naar rechts leest:
1.Dalen: De grafiek gaat van hoog naar laag. Dit betekent dat de waarde afneemt.
2.Stijgen: De grafiek gaat van laag naar hoog. Dit betekent dat de waarde toeneemt.
3.Constant: De grafiek loopt horizontaal. Dit betekent dat de waarde precies hetzelfde blijft.
Voorbeelden van globale grafieken en veranderingen
Situatie 1: Aantal afgelegde kilometers op de fiets
Als je begint met fietsen, heb je nul kilometer afgelegd. Het aantal afgelegde kilometers wordt steeds meer. Dit noem je stijgen. Op de verticale as staan de kilometers en op de horizontale as staan de uren. De lijn stijgt van links naar rechts.
Situatie 2: Groei van een persoon
Een persoon begint met een bepaalde lengte en groeit. Na een tijdje stopt de groei. De grafiek stijgt dus eerst en is daarna constant. Op de verticale as staan centimeters (lengte) en op de horizontale as staan jaren (tijd). De grafiek stijgt eerst en loopt daarna horizontaal.
Situatie 3: Een kaars die opbrandt
Als een kaars wordt aangestoken, heeft deze een bepaalde lengte. De lengte van de kaars wordt steeds kleiner naarmate de tijd verstrijkt. Dit noem je dalen. Op de verticale as staat de lengte van de kaars en op de horizontale as staan de uren. De lijn daalt van links naar rechts.
Hoe teken je globale grafieken?
Bij het tekenen van een globale grafiek bedenk je hoe de situatie zich in de tijd ontwikkelt en of de waarden toenemen, afnemen of gelijk blijven.
Voorbeelden van globale grafieken tekenen
Temperatuur van thee die afkoelt
De temperatuur daalt snel in het begin en daarna langzamer.
Water in een bad dat volloopt
Het kan zijn dat het waterpeil eerst sneller stijgt en daarna wat minder snel. Uiteindelijk stopt het stijgen als het bad vol is. In de afbeelding hieronder blijft de grafiek stijgen, dus het bad is nog niet vol.
