Wat is het verschil tussen een verzadigde en een onverzadigd koolwaterstof?
Alkanen en alkenen
Wat zijn onvertakte en vertakte koolwaterstoffen?
Wanneer we praten over koolwaterstoffen, hebben we het over moleculen die alleen uit koolstof (C) en waterstof (H) bestaan. Koolwaterstoffen kunnen goed in twee hoofdcategorieën worden ingedeeld: onvertakte en vertakte.
Onvertakte koolwaterstoffen: Hierbij is elk koolstofatoom verbonden met maximaal 2 andere koolstofatomen. Ze vormen als het ware een rechte keten.
Vertakte koolwaterstoffen: Hierbij is minstens één koolstofatoom verbonden met 3 of 4 andere koolstofatomen, waardoor de structuur een vertakte vorm krijgt.
Alkanen: de verzadigde koolwaterstoffen
Alkanen zijn koolwaterstoffen waarbij de koolstofatomen verbonden zijn door enkele bindingen. Hierdoor zijn ze verzadigd, wat betekent dat ze de maximale hoeveelheid waterstofatomen bezitten.
Homologe reeks van alkanen
In de homologe reeks van alkanen vormen de moleculen een patroon en kunnen hun formules worden beschreven met de algemene formule CnH2n+2. Hier is een overzicht van de eerste paar alkanen:
Aantal C-atomen | Naam | Molecuulformule |
|---|---|---|
1 | Methaan | CH₄ |
2 | Ethaan | C₂H₆ |
3 | Propaan | C₃H₈ |
4 | Butaan | C₄H₁₀ |
Ezelsbruggetje voor de namen van de eerste 10 onvertakte alkanen
Een handig ezelsbruggetje om de namen van de eerste 10 alkanen te onthouden is: Mama En Papa Blowen Perfecte Hash Hou Op Niet Doen
Methaan (CH₄)
Ethaan (C₂H₆)
Propaan (C₃H₈)
Butaan (C₄H₁₀)
Pentaan (C₅H₁₂)
Hexaan (C₆H₁₄)
Heptaan (C₇H₁₆)
Octaan (C₈H₁₈)
Nonaan (C₉H₂₀)
Decaan (C₁₀H₂₂)
Alkenen: de onverzadigde koolwaterstoffen
Alkenen zijn koolwaterstoffen waarin minstens één dubbele binding tussen koolstofatomen voorkomt, hierdoor zijn ze onverzadigd.
Homologe reeks van alkenen
De homologe reeks van alkenen volgt de algemene formule CnH2n.
Ethaan (C₂H₆) wordt etheen (C₂H₄).
Propaan (C₃H₈) wordt propeen (C₃H₆).
Aantal C-atomen | Naam | Molecuulformule |
|---|---|---|
2 | Etheen | C₂H₄ |
3 | Propeen | C₃H₆ |
4 | Buteen | C₄H₈ |
Een belangrijk aandachtspunt bij alkenen is de plaats van de dubbele binding. Bijvoorbeeld, als buteen een dubbele binding heeft tussen het eerste en tweede koolstofatoom, dan heet het but-1-een. Als de binding tussen het tweede en het derde koolstofatoom ligt, wordt het but-2-een genoemd.
